Zonwering en koeling: eerst tegenhouden, dan pas koelen

De goedkoopste koeling is de warmte die je huis nooit binnenkomt. Buitenzonwering houdt de zon tegen voordat hij door het glas is, en dat scheelt meer dan welke instelling op je airco ook.

Dat is geen argument om geen airco te nemen. Het is een argument om in deze volgorde te kijken, want een airco die een zonovergoten pui moet bijbenen, draait zich de hele middag suf aan werk dat een scherm had kunnen voorkomen.

Waarom glas het knelpunt is

Een gevel isoleert. Glas doet dat ook, maar glas laat daarnaast zonlicht door, en dat licht wordt binnen warmte zodra het ergens op valt. Je vloer, je bank, je tafel: die worden warm en geven die warmte af aan de lucht in de kamer.

Dat is het broeikaseffect in het klein, en het is de reden dat een kamer met veel glas op een zonnige dag veel sneller oploopt dan een kamer met kleine ramen, ook als ze verder gelijk zijn.

Hoeveel er binnenkomt, hangt af van de oriëntatie. Het westen is in de zomer het lastigst, omdat de zon daar laag staat op het moment dat het buiten al het warmst is en je huis al een dag heeft staan opwarmen. Het zuiden levert veel, maar de zon staat daar midden op de dag hoog, en een dakoverstek of een luifel vangt daar al iets van af. Het oosten geeft de ochtendpiek.

Waarom buiten beter werkt dan binnen

Dit is het stukje techniek dat het meeste verschil maakt en dat het minst bekend is.

Een scherm binnen, een rolgordijn of een jaloezie, vangt het zonlicht op. Maar dat scherm hangt wél binnen, en de warmte die het opvangt komt dus binnen vrij. Je ziet het licht niet meer, de warmte zit er nog.

Een scherm buiten vangt het zonlicht op voordat het door het glas is. De warmte die het opvangt, blijft aan de buitenkant en waait weg. Dat is hetzelfde scherm, een halve meter verderop, met een heel ander resultaat.

Daarom is buitenzonwering, in welke vorm dan ook, vrijwel altijd effectiever dan binnenzonwering. Een screen, een knikarmscherm, luiken, een rolluik: de vorm maakt uit voor het uitzicht en de prijs, maar het principe is hetzelfde.

Is buiten niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat je in een appartement woont of omdat de VvE er niet aan wil, dan is binnenzonwering nog steeds beter dan niets. Kies dan iets met een lichte, reflecterende buitenzijde, zodat er zoveel mogelijk licht terug naar buiten gaat voordat het warmte wordt.

Wat dit voor je airco betekent

Als je minder warmte binnenlaat, heb je minder koelvermogen nodig. Dat werkt twee kanten op.

Het kan betekenen dat je met een kleiner toestel toe kunt. Een airco die te zwaar is voor de ruimte, koelt snel en slaat dan af, en dat telkens aan- en afslaan is niet waar zo’n toestel op zijn best is. Op het vermogen van je airco kiezen staat hoe dat vermogen bepaald wordt.

En het betekent dat het toestel dat je kiest, rustiger draait. Minder vol vermogen, minder vaak, en dus minder geluid en minder verbruik. Op het energieverbruik van een airco staat waar dat verbruik vandaan komt.

In een enkel geval blijkt na goede zonwering dat een airco niet meer nodig is. Dat komt vooral voor bij woningen waar één pui het hele probleem veroorzaakte. Wij verdienen niets aan die uitkomst en vinden hem prima: je hebt dan een probleem opgelost in plaats van een apparaat gekocht. Blijkt koelen toch nodig, dan staat op airco laten plaatsen welke types er zijn en waar de prijs van afhangt.

De andere helft: 's nachts spuien

Zonwering houdt warmte buiten. Spuien haalt de warmte eruit die er toch in is gekomen.

Het idee is simpel. Zodra het buiten koeler is dan binnen, en dat is in Nederland vaak 's nachts en in de vroege ochtend, zet je ramen tegen elkaar open zodat er lucht doorheen trekt. Twee ramen aan verschillende kanten van het huis werkt veel beter dan één, omdat er dan een stroom ontstaat in plaats van wat gewapper.

Overdag doe je het omgekeerde: ramen dicht en zonwering neer, zodra het buiten warmer is dan binnen. Veel mensen doen het instinctief andersom en zetten juist open als het warm wordt, en halen dan de hitte naar binnen.

Zit je op een drukke weg of maak je je zorgen over open ramen 's nachts, dan is dat een reële beperking. In dat geval doet mechanische ventilatie een deel van het werk, zij het minder. Op wtw-ventilatie staat wat zo’n systeem wel en niet voor je temperatuur doet.

De slaapkamer is een apart verhaal

Warmte gaat omhoog, en een slaapkamer onder een dak loopt op een hete dag flink op. Daar helpt zonwering aan het dakraam vaak meer dan aan welk ander raam ook, juist omdat de zon daar recht op staat.

Lukt het daarmee niet, dan is een apart toestel voor die ene kamer een redelijke gedachte. Op een airco in de slaapkamer staat waar je bij een slaapkamer op let, vooral als het om geluid gaat.

Wat het met je dak te maken heeft

Als de warmte vooral van boven komt, is dakisolatie de ingreep die structureel iets doet. Dat is een groter project dan een screen ophangen, maar het werkt het hele jaar door en in twee richtingen: in de zomer houdt het warmte buiten, in de winter binnen.

Op verduurzamen en je energielabel staat hoe dat soort ingrepen zich tot elkaar verhouden en in welke volgorde ze meestal het meest opleveren.

Wat je nu kunt doen

Loop een warme dag je huis door en let op wanneer welke kamer oploopt. Is het 's ochtends of aan het eind van de middag? Hangt het aan de zon die naar binnen schijnt, of blijft het ook warm op een bewolkte warme dag?

Dat onderscheid is bruikbaar. Loopt het op zodra de zon erop staat, dan is zonwering je eerste stap. Blijft het ook zonder zon warm, dan zit het in de isolatie en in de warmte die er al in zit, en dan is koelen eerder aan de orde.

Blijkt daarna dat je toch wilt koelen, vul dan de offertecheck in. Vertel erbij wat je al aan zonwering hebt, want dat verandert welk vermogen er bij je past, en een installateur die dat weet, komt met een voorstel dat bij jouw huis hoort in plaats van bij het gemiddelde.

Veelgestelde vragen

Waarom werkt buitenzonwering beter dan binnenzonwering?

Omdat het verschil zit in waar de warmte vrijkomt. Een scherm binnen vangt het zonlicht op, maar het hangt binnen, dus de warmte die het opvangt komt binnen vrij: je ziet het licht niet meer, de warmte zit er nog. Een scherm buiten vangt het licht op voordat het door het glas is, en die warmte blijft aan de buitenkant en waait weg. Hetzelfde scherm, een halve meter verderop, met een heel ander resultaat.

Welke kant van het huis is in de zomer het lastigst?

Het westen. De zon staat daar laag op het moment dat het buiten al het warmst is en je huis een dag heeft staan opwarmen. Het zuiden levert veel, maar daar staat de zon midden op de dag hoog en vangt een dakoverstek of luifel al iets af. Het oosten geeft de ochtendpiek.

Ik kan geen buitenzonwering plaatsen. Wat dan?

Binnenzonwering is nog steeds beter dan niets. Kies dan iets met een lichte, reflecterende buitenzijde, zodat er zoveel mogelijk licht terug naar buiten gaat voordat het warmte wordt.

Verandert zonwering welke airco bij me past?

Ja, want minder warmte binnen betekent minder koelvermogen nodig. Dat kan betekenen dat je met een kleiner toestel toe kunt, en dat het toestel dat je kiest rustiger draait: minder vol vermogen, minder vaak, dus minder geluid en minder verbruik. Vertel daarom bij een aanvraag wat je al aan zonwering hebt. Wat er bij een installatie komt kijken, staat op airco laten plaatsen.

Wanneer zet ik mijn ramen open?

Zodra het buiten koeler is dan binnen, en dat is in Nederland vaak 's nachts en in de vroege ochtend. Twee ramen aan verschillende kanten van het huis werkt veel beter dan één, omdat er dan een stroom ontstaat in plaats van wat gewapper. Overdag doe je het omgekeerde: ramen dicht en zonwering neer zodra het buiten warmer is dan binnen. Veel mensen doen het instinctief andersom en halen juist de hitte naar binnen.

Mijn slaapkamer onder het dak blijft heet. Wat helpt daar?

Zonwering aan het dakraam helpt daar vaak meer dan aan welk ander raam ook, juist omdat de zon er recht op staat. Komt de warmte vooral van boven, dan is dakisolatie de ingreep die structureel iets doet: die werkt het hele jaar en in twee richtingen. Lukt het daarmee niet, dan is een apart toestel voor die ene kamer een redelijke gedachte, en dan is geluid het punt waar je op let.