Wat je energielabel wel en niet over je huis zegt

Je hebt een label C en je buurman heeft een label A, en toch stook je volgens hem minder. Dat is geen fout in de meting. Het label gaat over je woning en niet over hoe je erin leeft.

Dat onderscheid is het hele artikel. Een energielabel is een beoordeling van het gebouw onder standaardomstandigheden: dezelfde binnentemperatuur, hetzelfde gebruik, hetzelfde weer voor iedereen. Daardoor is het geschikt om twee woningen te vergelijken en ongeschikt om je eigen rekening te voorspellen.

Hieronder staat wat er wel in zit, waar het label je werkelijk bij helpt, en hoe je ervan naar een keuze komt.

Wat er in een energielabel wordt gemeten

Een geregistreerd label komt van een adviseur die de woning heeft opgenomen. Hij meet en legt vast wat er aan de woning zelf te zien is.

De schil. Hoe het dak, de vloer, de muren en het glas zijn uitgevoerd, en hoe dik de isolatie is waar die aanwezig is. Wat hij niet kan zien, mag hij niet aannemen; zonder bewijs geldt de waarde die bij het bouwjaar hoort.

De installaties. Het type verwarming, hoe het warme water wordt gemaakt, hoe de woning ventileert, en of er zonnepanelen of een zonneboiler zijn.

De vorm van de woning. Een tussenwoning heeft minder buitenoppervlak dan een vrijstaand huis met dezelfde inhoud, en dat telt mee.

Wat er níet in zit: hoe warm jij het wilt hebben, hoeveel mensen er wonen, hoe lang je doucht, of je een slaapkamer onverwarmd laat, en hoe koud de winter was. Dat is bewust weggelaten, want anders zou hetzelfde huis met een ander gezin erin een ander label krijgen.

Waarom je label niet je energierekening is

Hier gaat het in gesprekken het vaakst mis. Twee woningen met hetzelfde label kunnen ver uiteenlopende rekeningen hebben, en dat komt door drie dingen.

Het eerste is gedrag. Iemand die de hele woning warm houdt, verbruikt meer dan iemand die alleen de woonkamer stookt, ongeacht het label.

Het tweede is de staat van het systeem. Een installatie die nooit waterzijdig is ingeregeld draait slechter dan dezelfde installatie die dat wel is. Het label kijkt naar wat er hangt, niet naar hoe het is afgesteld. Dat is een van de redenen waarom inregelen zo vaak terugkomt in onze artikelen: het kost weinig en het staat in geen enkel label.

Het derde is wat de adviseur niet kon zien. Is er wel isolatie in een muur maar zonder bewijsstuk, dan wordt die niet meegerekend en valt je label lager uit dan je woning verdient.

Bewaar de facturen en de foto’s van elke isolatiemaatregel die je laat uitvoeren. Zonder bewijs mag een adviseur de isolatie niet meerekenen, en dan betaal je twee keer: één keer voor het werk en één keer in je label.

Wanneer het label echt meetelt

Voor je eigen keuzes is het label zelden het startpunt. Op een paar momenten is het wel het document waar het om gaat.

Bij verkoop en verhuur. Er hoort een geldig, geregistreerd label bij een woning die je verkoopt of verhuurt. Wat er precies verplicht is en wat een verouderd label nog waard is, staat op rijksoverheid.nl.

Bij financiering. Een deel van de geldverstrekkers kijkt naar het label als je wil bijlenen voor verduurzaming, en verbindt er voorwaarden aan. Vraag dat na bij je eigen bank of adviseur; het verschilt per aanbieder en het verandert.

Bij een huurwoning. In de huursector weegt het label mee in de puntenwaardering, en dus in wat er gevraagd mag worden. Huur je, dan is dat de reden om te weten wat er geregistreerd staat.

Bij regelingen en subsidies. Soms is een label of een opnamerapport onderdeel van de voorwaarden. Wat er op dit moment geldt, houdt rvo.nl bij, en dat is de plek om het na te kijken in plaats van een gesprek met een verkoper.

Van label naar een keuze in je eigen huis

Het nuttigste van een labelopname is niet de letter maar het rapport eronder. Daar staat per onderdeel wat er is aangetroffen, en dat leest als een lijstje met zwakke plekken.

Zoek daarin de plek waar de meeste warmte weglekt, niet de maatregel die het label het snelst een letter opschuift. Dat zijn niet altijd dezelfde. Een woning met een redelijk geïsoleerde vloer en een slecht dak heeft eerst dat dak nodig, ook als glas vervangen op papier sneller een letter opschuift.

Gebruik het rapport daarna als volgorde. De schil eerst, want die bepaalt welk verwarmingssysteem straks kan. Daarna de afgifte en de bron. Die logica staat uitgebreider in eerst isoleren of eerst installeren, en de hele reeks stappen in van het gas af in stappen.

En let op wat bijna nooit in het gesprek over labels zit: de ventilatie. Een woning die je dichter maakt, ventileert niet meer van zichzelf. Isoleren zonder de ventilatie mee te nemen verplaatst het vochtprobleem naar de koudste plek in huis, en dat merk je aan schimmel in een hoek of achter een kast. Op onze pagina over ventilatie staat waarom die twee bij elkaar horen, en op de pagina over de warmtepomp wat een betere schil voor je bronkeuze betekent.

Veelgestelde vragen

Wat betekent mijn energielabel precies?

Het is een beoordeling van je woning onder standaardomstandigheden: dezelfde binnentemperatuur en hetzelfde gebruik voor iedereen. Daarmee kun je woningen onderling vergelijken. Het zegt niets over hoeveel jij verbruikt, want jouw gedrag en de afstelling van je installatie zitten er niet in.

Waarom is mijn rekening hoger dan mijn label suggereert?

Omdat het label je gedrag niet meeneemt en de staat van je installatie niet meet. Een systeem dat nooit is ingeregeld, een hoger ingestelde thermostaat of een groter huishouden verklaren het verschil meestal al. Ook een koude winter telt in het label niet mee.

Hoe krijg ik een geldig energielabel?

Door een gecertificeerde energieadviseur de woning te laten opnemen; die registreert het label. Een zelf berekende indicatie op een website is geen geregistreerd label en geldt niet bij verkoop of verhuur. Wat er formeel vereist is, staat op rijksoverheid.nl.

Welke maatregel verbetert mijn label het meest?

Dat verschilt per woning en hangt af van wat er nu ontbreekt. Belangrijker is dat de maatregel die je label het snelst opschuift niet altijd de maatregel is die je comfort en verbruik het meest helpt. Kijk daarvoor in het opnamerapport naar waar de warmte werkelijk weglekt.

Heb ik een label nodig om subsidie te krijgen?

Soms wel en soms niet, afhankelijk van de regeling en het jaar. Voorwaarden veranderen, dus kijk het na op rvo.nl voordat je opdracht geeft. Het komt vaker voor dat de volgorde van je maatregelen iets uitmaakt dan dat het label zelf de eis is.

Moet ik mijn label laten bijwerken na een verbouwing?

Alleen als je het nodig hebt, bijvoorbeeld bij verkoop, verhuur of een financieringsaanvraag. Wil je het wel laten bijwerken, zorg dan dat je de facturen en de foto’s van het uitgevoerde werk hebt. Zonder bewijs mag de adviseur de nieuwe isolatie niet meerekenen.

Wat je nu kunt doen

Zoek eerst op wat er van jouw woning geregistreerd staat en vraag het opnamerapport op als je dat hebt. Dat rapport is bruikbaarder dan de letter, want daarin staat per onderdeel wat er is aangetroffen.

Maak daarna twee rijtjes: wat je aan de schil kunt doen en wat er aan de installatie hangt. Begin bij de schil, en neem de ventilatie mee in dezelfde beweging. Meer per onderwerp staat in de kennisbank.

Wil je offertes naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, iemand van ons bekijkt de aanvraag en zoekt bedrijven die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien, in de volgorde waarin ze binnenkwamen. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.