Wat een airco aan stroom gebruikt in een gewone zomer

De airco heeft de hele zomer aangestaan en nu komt de jaarafrekening. Dan wil je weten wat dat toestel aan de wand je eigenlijk heeft gekost.

Daar is geen los bedrag voor te geven, en dat is geen ontwijkend antwoord. Wat een airco verbruikt, hangt af van hoeveel warmte hij per uur uit je kamer moet halen en van hoeveel uur hij dat doet. Twee dezelfde toestellen in twee kamers van gelijke grootte kunnen maanden later een heel verschillende stand op de meter hebben opgeleverd.

Wat je wel kunt doen is de posten kennen waaruit dat verbruik is opgebouwd. Dan weet je waar je iets kunt veranderen, en waar niet.

Wat je meter eigenlijk registreert

Op het etiket van een airco staat een koelvermogen, en daarnaast een opgenomen vermogen. Die twee zijn niet hetzelfde, en dat verschil is het hele idee achter een warmtepomp: het toestel verplaatst warmte in plaats van hem te maken, dus er gaat minder elektriciteit in dan er koeling uit komt.

Dat opgenomen vermogen is bovendien geen vast getal. Vrijwel elke vaste airco heeft een inverter: de compressor draait harder of zachter, afhankelijk van hoeveel warmte er op dat moment weg moet. Op een bewolkte dag in juni vraagt hetzelfde toestel een fractie van wat het op een hete middag in augustus vraagt.

Wat op je meter terechtkomt, is dus het opgenomen vermogen van moment tot moment, opgeteld over alle uren dat hij aanstond. Niet het getal op de sticker maal het aantal uren.

Daarom zeggen SEER en SCOP meer dan het vermogen. Dat zijn seizoenswaarden: ze rekenen met een heel koel- of stookseizoen, en dus met veel uren op deellast. Een toestel met een hogere waarde haalt dezelfde koeling met minder stroom, en dat verschil merk je juist in de vele uren waarin hij niet voluit hoeft.

Waar het verschil per woning zit

Twee kamers van gelijke grootte kunnen een heel verschillende warmtelast hebben. Deze vier factoren doen daarin het meeste.

Glas, en de kant waarop het ligt. Zon door een raam is de grootste warmtebron in een Nederlandse woning. Een kamer op het zuiden of westen met veel glas laat een airco uren extra draaien, ook als de buitentemperatuur niet extreem is.

Isolatie en het dak. Een slaapkamer onder een plat dak of een onbeschoten kap neemt de hele dag warmte op en staat 's avonds nog te stralen. De airco haalt die warmte er dan telkens opnieuw uit. Wat dat voor een slaapkamer betekent, staat in een airco in de slaapkamer.

Hoe strak je hem zet. Elke graad die je lager vraagt, vergroot het verschil tussen binnen en buiten, en tegen dat verschil werkt het toestel. Dit is de knop met het meeste effect, en de enige die niets kost.

Of het toestel past bij de ruimte. Een te zwaar toestel koelt de kamer snel af, valt terug naar zijn laagste stand en gaat dan aan en uit. Dat kost meer stroom dan een passend toestel dat rustig doorloopt. Waarom een vuistregel per vierkante meter daarbij misleidt, staat in airco vermogen kiezen.

Wat je zonder iets te kopen kunt veranderen

De meeste winst zit niet in een ander toestel maar in hoe je het gebruikt en wat je buiten tegenhoudt.

Houd de zon buiten voordat hij binnen is. Een screen, een luifel of een zonnescherm aan de buitenkant neemt de warmte weg voordat het glas hem doorlaat. Binnenzonwering doet dat niet: die houdt het licht tegen, maar de warmte zit dan al in de kamer.

Buitenzonwering aan de zonkant doet voor je verbruik meestal meer dan welke instelling op de afstandsbediening ook. Regel dat eerst, en kijk daarna nog eens of je de airco wel zo laag hoeft te zetten.

Zet de temperatuur een graad hoger dan je gewend bent en laat het toestel doorlopen in plaats van hem aan en uit te zetten. Een inverter is er juist op gebouwd om lang op een lage stand te draaien; telkens opnieuw opstarten kost meer dan doorlopen.

Koel alleen de ruimtes waar je bent, en houd de deuren dicht. Een binnenunit die de warmte van een hele verdieping moet bijhouden, draait uren langer dan een die één kamer koel houdt.

Houd de filters schoon en de buitenunit vrij. Een vervuild filter of een buitenunit die tegen een schutting of achter een plantenbak staat, dwingt het toestel harder te werken voor hetzelfde resultaat. Wat je daarin zelf mag doen en wat niet, staat in airco onderhouden.

Ventileer 's nachts als het buiten koeler is. Dat is geen vervanging voor koelen, maar het verlaagt de warmte waarmee de volgende dag begint. Voor blijvend frisse lucht is ventilatie een aparte vraag; een airco recirculeert lucht en haalt geen verse lucht binnen.

Verwarmen rekent anders dan koelen

Een vaste split-airco kan ook verwarmen, en in het voor- en najaar doet hij dat met weinig stroom, omdat het verschil tussen buiten en binnen dan klein is.

Zakt de buitentemperatuur, dan verandert dat beeld. Het toestel moet een groter verschil overbruggen en moet daarnaast af en toe ontdooien: de buitenunit koelt zo ver af dat er rijp op de lamellen komt, en die haalt hij eraf door de werking kort om te keren. Die ontdooicycli kosten stroom en leveren op dat moment geen warmte.

Of verwarmen met de airco voor jou gunstiger uitvalt dan verwarmen met gas, hangt dus af van het weer, van je woning en van de verhouding tussen je stroom- en gastarief. Die verhouding verandert per contract en per jaar, dus daar hoort hier geen getal te staan. Voor actuele indicaties is milieucentraal.nl de plek die dit bijhoudt. Wat verwarmen met een airco praktisch inhoudt, staat in een airco die ook verwarmt.

Hoe je je eigen verbruik te weten komt

Dit is uiteindelijk beter dan elke schatting van buiten, want het gaat over jouw huis.

Heb je een slimme meter, dan kun je via de P1-poort of via de app van je leverancier je verbruik per uur terugzien. Zet de airco op een warme dag een paar uur aan en vergelijk die uren met een vergelijkbare dag zonder airco. Het verschil is wat het toestel heeft gedaan, inclusief het effect van jouw kamer en jouw instelling.

Staat de buitenunit op een eigen groep, dan kun je die groep ook los meten met een energiemeter in de meterkast. Vraag je installateur daarnaar bij de opname; het is eenvoudiger om zoiets nu mee te nemen dan later.

Wat je van tevoren wel kunt vergelijken. Vraag bij elke offerte de SEER- en SCOP-waarde van het voorgestelde toestel, en vraag waarom dat vermogen is gekozen. Twee toestellen met hetzelfde koelvermogen kunnen op die waarden merkbaar verschillen, en dat verschil loopt over de hele levensduur mee. Voor de subsidieregels rond lucht/water-warmtepompen is rvo.nl de bron; een gewone airco valt daar niet onder.

Veelgestelde vragen

Hoeveel stroom verbruikt een airco per uur?

Dat is geen vast getal. Het opgenomen vermogen verandert continu, omdat de inverter de compressor harder of zachter laat draaien naar de warmte die op dat moment weg moet. Wat er op je meter komt, is de som van al die momenten en niet het getal op de sticker maal het aantal uren.

Is het zuiniger om de airco de hele dag aan te laten?

Voor een inverter-toestel meestal wel, als je toch overdag koeling wilt. Doorlopen op een lage stand kost minder dan telkens opnieuw een warme kamer terugkoelen. Ben je een hele dag weg, zet hem dan uit of op een hogere temperatuur.

Wat scheelt een graad op de thermostaat?

Elke graad lager vergroot het verschil tussen binnen en buiten, en juist tegen dat verschil werkt het toestel. Hoeveel het bij jou scheelt hangt af van je glas, je isolatie en het weer, maar het is de goedkoopste aanpassing die je hebt.

Verbruikt een mobiele airco meer dan een split?

Ja. Een mobiele airco blaast warme lucht door een slang naar buiten, terwijl er via kieren evenveel warme buitenlucht naar binnen wordt gezogen. Daardoor haalt hij hetzelfde effect nooit met hetzelfde verbruik. Het verschil staat uitgelegd in mobiele airco of split.

Waarom loopt mijn verbruik op terwijl ik niets veranderd heb?

Denk aan vervuilde filters, een buitenunit die is dichtgegroeid of te weinig koudemiddel door een klein lek. In alle drie de gevallen werkt het toestel harder voor minder koeling. De eerste twee kun je zelf nalopen, het derde is werk voor een gecertificeerde monteur.

Is een airco met een hogere SEER-waarde de moeite waard?

Dat hangt af van hoeveel uren je hem gebruikt. Koel je alleen een paar weken per jaar, dan weegt het minder zwaar dan wanneer je ook in het tussenseizoen verwarmt. Vraag de waarden op en laat de installateur uitleggen wat hij voor jouw gebruik verwacht.

Wat je nu kunt doen

Kijk eerst naar wat je huis binnenlaat: de zonkant, het glas en het dak boven de warmste kamer. Dat bepaalt je verbruik sterker dan de keuze tussen twee toestellen, en het is de enige kant die je nog kunt veranderen zonder iets te installeren.

Ga je een airco laten plaatsen, vraag dan per offerte om het vermogen met een onderbouwing en om de SEER- en SCOP-waarde van het toestel. Meer over de keuze staat op onze pagina over de airco, en korte antwoorden vind je in de kennisbank.

Wil je die offertes naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beschrijft je woning en de ruimtes die te warm worden, wij zoeken er installateurs bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je ziet hun offertes in dezelfde opbouw. Dat is gratis en vrijblijvend, en wij verdienen niets aan welke je kiest.