Je ventilatie maakt herrie, en wat eraan te doen is

Je hoort de ventilatie in de slaapkamer boven het rooster, een lage zoem die er altijd is, en 's nachts hoor je alleen nog dat. Dus staat de schakelaar op de laagste stand, en daar staat hij al twee jaar.

Daarmee is het probleem verplaatst en niet opgelost. Een ventilatiesysteem dat op de laagste stand staat omdat je het anders hoort, doet in de praktijk bijna niets, terwijl het wel elke dag stroom gebruikt en wel in je huis hangt. En het vocht dat het hoorde af te voeren, blijft.

Geluid uit een ventilatiesysteem is op te lossen. Het zit zelden in de box en meestal in de weg die de lucht aflegt.

Waar het geluid vandaan komt

Er zijn vier bronnen, en ze klinken verschillend. Welke je hebt, kun je grotendeels zelf horen.

Luchtgeruis in het ventiel. Een suizen of blazen dat harder wordt als je het systeem hoger zet, en dat uit het rooster zelf komt. Dit is snelheid. Als dezelfde hoeveelheid lucht door een te kleine opening moet, gaat hij sneller, en snelle lucht ruist. Een ventiel dat bijna dicht is gedraaid om de badkamer wat te gunnen, is de klassieke oorzaak.

Motorgeluid via de kanalen. Een lage zoem of bromtoon die in meerdere ruimtes hetzelfde is, en die je ook op stand één hoort. De motor van de box zit vast aan het kanaal, en een kanaal dat aan twee kanten strak is aangesloten geleidt geluid uitstekend.

Contactgeluid via de constructie. De box hangt aan een wand of ligt op een zolderplaat, en de hele constructie trilt mee. Dit hoor je vaak in een kamer waar helemaal geen ventiel zit, en dat is het kenmerk waaraan je het herkent.

Overspraak tussen ruimtes. Je hoort niet de ventilatie maar de televisie beneden of de stemmen in het toilet, door het kanaal heen. Twee ruimtes die op één kanaal zijn aangesloten, kunnen elkaar horen.

Een tikkend of schurend geluid dat er eerder niet was, hoort niet in dit rijtje. Dat is een lager of een ventilatorwiel dat iets raakt, en dan gaat het niet over demping maar over een monteur. Wanneer een box aan het eind is, staat in je ventilatiebox vervangen.

Wat je zelf kunt uitsluiten

Voordat je iemand laat komen, zijn er drie dingen te controleren waar je geen gereedschap voor nodig hebt.

Kijk of de filters vol zitten. Een vervuilde ventilator moet harder draaien voor dezelfde lucht, en harder draaien is luider. Dit is de goedkoopste oorzaak en ook de meest voorkomende. Hoe dat werkt staat in ventilatie onderhouden.

Kijk naar de stand van je ventielen. Staat het ventiel in de slaapkamer bijna dicht en dat in de gang wijd open? Dan is de lucht die er toch door moet, sneller dan de bedoeling. Draai niets zomaar bij, maar noteer wat je ziet; dat is bruikbare informatie voor de monteur.

Leg je hand op de wand naast de box. Voel je de trilling, dan heb je contactgeluid en geen luchtgeluid, en dan heeft demping in het kanaal geen zin.

En kijk of er iets in de luchtweg is veranderd. Een nieuwe kast tegen een afvoerrooster, een dichte binnendeur waar eerst een kier onder zat, kierdichting rond de ramen: alles wat de lucht een smallere weg geeft, maakt het systeem luider zonder dat er aan het systeem iets is gebeurd.

Wat een installateur eraan verandert

De maatregelen hangen af van welke bron je hebt, en de goede installateur stelt dat eerst vast.

Geluiddempers in het kanaal. Een gedempt kanaalstuk direct achter de box haalt het motorgeluid eruit voordat het je woning in gaat. Dit is de standaardoplossing voor een bromtoon en het is in veel systemen bij de oplevering weggelaten.

Een groter kanaal of een groter ventiel. Meer doorlaat betekent minder snelheid, en minder snelheid betekent minder ruis. Dat is niet altijd te doen, want een kanaal in een schacht kun je niet oprekken, maar een ruimer ventiel is vaak wel te plaatsen.

Een bocht minder, of een ruimere bocht. Een scherpe knik is een geluidsbron. Flexibel slangwerk dat in een krul is weggeduwd op zolder is dat ook, en dat komt vaker voor dan je denkt.

De box anders ophangen. Op een trillingsdempende ophanging, niet op een plaat die zelf resoneert, en het liefst niet aan een wand waar een slaapkamer achter zit.

Een vraaggestuurde regeling. Sensoren voor CO2 of vocht laten het systeem vollast draaien in de ruimte die het nodig heeft, en de rest van de tijd laag. Dan is het luide moment er wel, maar op een tijdstip waarop je het niet erg vindt.

Laat de bron vaststellen voordat je iets laat plaatsen. Een geluiddemper in het kanaal doet niets tegen een box die de wand laat trillen, en een zwaardere ophanging doet niets tegen een ventiel dat ruist. Wie meteen met een oplossing komt zonder te vragen waar en wanneer je het hoort, gokt.

Waarom lager zetten geen oplossing is

Het is de reactie van vrijwel iedereen, en daarom hoort dit hier apart.

Ventilatiecapaciteit is niet vrijblijvend. Het Besluit bouwwerken leefomgeving, dat begin 2024 het Bouwbesluit heeft vervangen, stelt eisen aan de hoeveelheid lucht per ruimte, en die eisen bestaan omdat vocht en verbruikte lucht ergens heen moeten. Zet je het systeem structureel op de laagste stand, dan haalt je woning die capaciteit niet, en dat merk je aan beslagen ramen, aan schimmel op de koudste plek en aan een slaapkamer waar je suf wakker wordt.

In een goed geïsoleerd huis weegt dat zwaarder dan in een oud huis met kieren. Hoe dichter je woning, hoe meer je ventilatie het enige is dat lucht verplaatst. Dat verband staat in isoleren of installeren.

Laag zetten mag als tijdelijke maatregel, zodat je kunt slapen tot er iemand komt. Als permanente oplossing ruil je geluid in voor vocht, en vocht is duurder.

Wat je vastlegt als er een nieuw systeem komt

Ga je toch vervangen of uitbreiden, dan is dit het moment om geluid op papier te zetten in plaats van te hopen dat het meevalt.

• Waar de box komt te hangen, en wat de ruimte daarachter is.
• Of er geluiddempers in de kanalen zijn opgenomen, en op welke takken.
• Welke kanaaldiameter er wordt gebruikt, en of flexibel slangwerk beperkt blijft.
• Hoe de box wordt opgehangen, en of daar trillingsdemping bij zit.
• Of er na oplevering per ruimte wordt ingeregeld en gemeten.
• Wat er gebeurt als je het systeem na oplevering alsnog te luid vindt.

Dat laatste punt is het punt waar de meeste discussies over gaan, en het is het gemakkelijkst om het vooraf te vragen. Wat je verder in een offerte nakijkt, staat in offertes vergelijken.

Veelgestelde vragen

Mijn ventilatie zoemt in de slaapkamer. Wat is dat?

Een lage zoem die je in meerdere ruimtes en ook op de laagste stand hoort, is meestal motorgeluid dat via het kanaal meekomt. Een geluiddemper direct achter de box is daar de gebruikelijke maatregel. Hoor je het ook in een kamer zonder ventiel, dan gaat het om trilling via de constructie.

Waarom ruist mijn ventilatierooster zo hard?

Ruis komt van snelheid. Moet dezelfde hoeveelheid lucht door een te kleine opening, dan gaat hij sneller en dan hoor je hem. Een ventiel dat ver is dichtgedraaid, een te krap kanaal of een scherpe bocht ervoor zijn de gebruikelijke oorzaken.

Mag ik mijn ventilatie op de laagste stand laten staan?

Als tijdelijke maatregel wel, om te kunnen slapen tot er iemand komt. Blijvend niet: dan haalt je woning de ventilatiecapaciteit niet en verplaats je het geluid naar vocht, beslagen ramen en schimmel op de koudste plek.

Helpt schoonmaken tegen geluid?

Vaak wel, en het is het eerste dat je probeert. Een vervuilde ventilator en dichtgeslibde filters vragen meer toeren voor dezelfde lucht, en meer toeren is meer geluid. Blijft het na nieuwe filters hetzelfde, dan zit het in de kanalen, de plaatsing of de demping.

Is wtw-ventilatie stiller dan een gewone afvoerbox?

Niet automatisch. Een moderne unit is op zichzelf vaak rustiger, maar hij verplaatst meer lucht en heeft meer kanalen, dus de uitvoering weegt zwaarder. Een krap gedimensioneerd wtw-systeem is hoorbaarder dan een ruim uitgevoerde afvoerbox.

Ik hoor mijn buren of de andere kamer door het kanaal. Is daar iets aan te doen?

Ja, dat is overspraak tussen ruimtes die op hetzelfde kanaal zitten. Een gedempt tussenstuk of een aparte tak voor een van de twee ruimtes lost het meestal op. Bij een appartement met een collectief systeem beslist de VvE mee over wat er aan de schacht mag gebeuren.

Wat je nu kunt doen

Schrijf een week lang op wanneer je het hoort en in welke ruimte, en op welke stand. Hoor je het ook in een kamer zonder ventiel? Wordt het harder als je hoger zet? Die twee antwoorden halen het gokken uit het gesprek met een monteur.

Kijk daarnaast in je filters, want dat is de goedkoopste oorzaak en hij komt het vaakst voor. Op onze pagina over ventilatie staat waarin de systemen van elkaar verschillen, en in de kennisbank staan de vragen die er het meest over komen.

Wil je het laten verhelpen en offertes naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning en je klacht, wij zoeken er installateurs bij die ventilatie als werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien, in de volgorde waarin ze binnenkwamen. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.