Wanneer je ventilatiebox aan vervanging toe is

De box hangt in de berging of op zolder en is er waarschijnlijk met het huis in gekomen. Hij zoemt, hij heeft één schakelaar met drie standen, en de badkamer blijft na het douchen een uur nat. Dan komt de vraag of het ding vervangen moet worden of niet.

Een ventilatiebox gaat lang mee, maar hij gaat langzaam achteruit en hij valt bijna nooit ineens uit. Daarom is er geen moment waarop hij zichzelf aanmeldt. Je moet ernaar kijken, en dat doet bijna niemand.

De vraag is trouwens zelden alleen of de box nog kan. Het is ook of het systeem dat eraan hangt nog past bij het huis, want een woning die is nageïsoleerd is een andere woning dan die waarvoor deze box ooit is gekozen.

De signalen dat je box aan het eind is

Vier dingen zeggen meer dan het bouwjaar.

Onderdelen die niet meer leverbaar zijn. Dit is het duidelijkste signaal en het is meteen te controleren. Vraag bij onderhoud of de motor en de regeling voor dit model nog te krijgen zijn. Is het antwoord nee, dan is de eerste storing meteen het einde.

Geluid dat er eerder niet was. Tikken, schuren of een brom die is toegenomen. Een lager dat begint te lopen, een ventilatorwiel dat uit balans is, of een motor die meer toeren nodig heeft voor dezelfde lucht. Een geluid dat na schoonmaken en nieuwe filters terugkomt, gaat over de box en niet over onderhoud. Wat er verder achter geluid kan zitten, staat in ventilatie die je hoort.

Capaciteit die niet meer gehaald wordt. Dit is het signaal dat niemand ziet, omdat je het moet meten. Een box die op de hoogste stand niet meer haalt wat hij hoort te halen, is technisch aan het eind ook als hij nog netjes draait. Vraag om een luchtmeting per ruimte.

Alleen drie standen en verder niets. Geen storing, maar wel een beperking. Een box waarbij jij de enige sensor bent, staat in de praktijk altijd op de verkeerde stand: te laag als je kookt of doucht, te hoog als je er niet bent.

Roest en vocht in de box zelf horen daar nog bij, en die zijn het einde. Vocht van buiten, bijvoorbeeld uit een verkeerd afgeschot kanaal, is dat niet, dus laat eerst vaststellen waar het vandaan komt.

Hetzelfde terug, of iets anders

Als vervanging in beeld komt, is dit het moment om verder te kijken dan één op één ruilen. Niet omdat een gewone afvoerbox niet meer mag, maar omdat de keuze zich nu toch aandient en je er anders weer vijftien jaar aan vastzit.

Dezelfde soort box, nieuw. De kleinste stap, en in veel woningen de verstandigste. Bestaande kanalen, bestaande ventielen, bestaande plek. Een moderne gelijkstroommotor gebruikt minder stroom en is rustiger dan wat er hangt.

Vraaggestuurd. Dezelfde kanalen, maar met sensoren die op vocht of CO2 meten en zelf bepalen hoeveel er nodig is. Je krijgt lucht op het moment dat het uitmaakt en stilte op de momenten dat het niet nodig is. Dit is meestal de grootste winst voor de kleinste ingreep, juist omdat het kanaalwerk blijft zoals het is.

Balansventilatie met warmteterugwinning. Een unit die de afvoerlucht en de aanvoerlucht langs elkaar laat lopen, zodat de warmte binnenblijft. Dit is geen boxvervanging maar een nieuw systeem, want er moet ook toevoer komen. Er is ruimte nodig voor de unit en voor een tweede stelsel kanalen, en dat betekent hak- en breekwerk. Wanneer het wel en niet opweegt, staat in wtw-ventilatie en de afweging tussen de systemen in ventilatie systeem C of D.

Welke van de drie bij je huis past, beoordeelt een installateur ter plekke. Dat hangt af van je kanalen, de ruimte rond de box en wat er aan isolatie is gebeurd, en die drie ziet hij pas als hij binnen is.

Vraag altijd wat er mogelijk is met de kanalen die er al liggen. Bestaande bruikbare kanalen zijn het grootste verschil tussen een ingreep van een dagdeel en een verbouwing, en een installateur die dat als eerste bekijkt, denkt met je mee.

Wat er bij het vervangen komt kijken

Een box vervangen is meer dan een box ophangen. Dit hoort erbij, en dit zijn de punten waarop offertes uiteenlopen.

• Het afkoppelen en afvoeren van de oude box.
• De aansluiting op het bestaande kanaal, en of er een verloopstuk nodig is.
• De ophanging: op trillingsdemping, en niet op een plaat die zelf resoneert.
• Geluiddempers in de kanalen, als die er nog niet zitten.
• De elektrische aansluiting, en of de bestaande schakelaar of draad nog past bij de nieuwe regeling.
• De ventielen: worden die hergebruikt of vervangen, en worden ze teruggezet in hun eigen stand?
• Het inregelen na plaatsing, met een meting per ruimte en een verslag dat je houdt.

Dat laatste punt is waar het in de praktijk misgaat. Een nieuwe box op oude standen levert niet vanzelf het juiste luchtdebiet, en een systeem dat niet is ingeregeld, is niet af. Hoe je zo’n meting opvraagt en waarom, staat in ventilatie onderhouden.

Waar de prijs uit bestaat

Voor een ventilatiebox bestaat geen onafhankelijke prijsindicatie, en wij zetten er geen in die wij niet kunnen onderbouwen. Wat het bedrag maakt is wél te benoemen. Wat wel helpt, is weten waaruit dat bedrag straks is opgebouwd, want dan kun je je eigen offerte lezen.

Het toestel. Een gewone afvoerbox, een vraaggestuurde box met sensoren of een wtw-unit staan ver uit elkaar. Binnen elke soort verschilt het nog naar capaciteit en naar hoe stil hij is.

Het kanaalwerk. Dit is meestal de grootste post en de post met de meeste spreiding. Bruikbare kanalen hergebruiken is iets heel anders dan een nieuw stelsel aanleggen door een woning die bewoond is.

Het aantal ruimtes. Elke aangesloten ruimte vraagt kanaal, een ventiel en inregeling. Een badkamer erbij is een dag werk erbij.

De regeling en de sensoren. Sturen op vocht of CO2 per ruimte kost meer dan een schakelaar met drie standen, en het is ook het onderdeel dat het meeste verschil maakt in hoe je het systeem ervaart.

De bereikbaarheid. Een box in een ruime bergingsruimte is ander werk dan een unit in een krap kruipluik onder een schuin dak.

Wil je een indicatie van bedragen, kijk dan bij milieucentraal.nl, en voor wat er aan regelingen loopt bij rvo.nl. Die partijen houden het bij; wij niet.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn ventilatiebox vervangen moet worden?

Kijk naar vier dingen: zijn de onderdelen nog leverbaar, is er geluid bijgekomen dat na schoonmaken terugkomt, haalt hij op de hoogste stand nog de capaciteit die hij hoort te halen, en zit er roest of vocht in de box zelf. Het bouwjaar zegt op zichzelf weinig.

Kan ik een nieuwe box op mijn bestaande kanalen aansluiten?

Meestal wel, en dat is vaak precies wat een vervanging zo overzichtelijk maakt. Soms is er een verloopstuk nodig omdat de diameter niet gelijk is. Laat wel per ruimte nameten na plaatsing, want een nieuwe box op oude standen geeft niet vanzelf de juiste hoeveelheid lucht.

Is een vraaggestuurde box de moeite waard?

Als je kanalen blijven liggen, is het vaak de grootste winst voor de kleinste ingreep. Sensoren op vocht of CO2 bepalen zelf wanneer er lucht nodig is, in plaats van dat jij dat met een schakelaar moet raden. En dat scheelt in geluid, want het systeem hoeft niet continu hoog te staan.

Moet ik meteen overstappen op wtw-ventilatie?

Nee. Zonder ruimte voor een unit en voor een tweede stelsel kanalen weegt het meestal niet op, en dan is een vraaggestuurd afvoersysteem de betere stap. Sta je toch al op het punt te verbouwen, dan verandert die afweging, want het kanaalwerk kan dan mee.

Hoeveel overlast geeft het vervangen van een box?

Alleen de box vervangen op bestaande kanalen is doorgaans binnen een dagdeel gebeurd. Komen er nieuwe kanalen bij, dan is er hak- en breekwerk en soms een verlaagd plafond, en dat plan je het liefst samen met ander werk in huis.

Wat moet er minimaal in de offerte staan?

Het afvoeren van de oude box, de aansluiting op het bestaande kanaal, de ophanging met trillingsdemping, de geluiddempers, de elektrische aansluiting en de regeling, wat er met de ventielen gebeurt, en het inregelen met een meting per ruimte. Een offerte die alleen een toestel en montage noemt, is niet goedkoper maar onvolledig.

Wat je nu kunt doen

Ga eens bij je box staan en zoek het typeplaatje. Met die gegevens kan een installateur je meteen vertellen of de onderdelen nog leverbaar zijn, en dat antwoord is het halve besluit.

Laat bij het volgende onderhoud een luchtmeting per ruimte doen en vraag om het verslag. Dat is het enige harde gegeven over of je systeem nog doet wat het hoort te doen, en het kost je een vraag. Op onze pagina over ventilatie staat wat de systemen onderscheidt, en in de kennisbank staan de vragen die er het vaakst over komen.

Denk je aan vervangen, laat dan meer dan één installateur langskomen en vergelijk op wat er in de offerte staat en niet alleen op het bedrag onderaan. Wil je offertes naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, wij zoeken er bedrijven bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien, in de volgorde waarin ze binnenkwamen. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.