Ventilatieroosters en kierdichting: lucht die wél klopt

Een huis heeft aanvoer van verse lucht nodig én afvoer van vuile lucht, en die twee horen bij elkaar. Dicht je de kieren zonder voor aanvoer te zorgen, dan heb je een huis dat niet meer ademt, en dat merk je aan beslagen ramen en een muffe lucht.

Dat is de meest gemaakte fout bij het verduurzamen van een woning, en de goedkoopste om te voorkomen.

Waar je lucht nu vandaan komt

In een ouder huis komt verse lucht binnen via kieren. Onder deuren, langs kozijnen, bij de vloer. Niemand heeft dat zo ontworpen, maar het werkte wel: het huis lekte lucht in en uit, en daarmee ook vocht.

Dat lekken kost energie, want al die lucht moet worden verwarmd. Daarom is kierdichting een logische stap als je je woning wilt verduurzamen. Tochtstrips, kit langs kozijnen, een borstel onder de deur.

Het probleem is dat je daarmee ook de aanvoer dichtmaakt die je niet had opgemerkt. De afvoer, meestal de afzuiging in de badkamer en de keuken, blijft werken. Die trekt lucht weg en er moet lucht voor terugkomen. Als er geen opening is, dan komt er minder lucht, of het systeem trekt het ergens vandaan waar je het niet wilt.

Wat roosters doen

Een ventilatierooster is een gecontroleerde opening. In plaats van lucht die toevallig ergens binnenkomt, laat je hem binnen op een plek die je kiest, in een hoeveelheid die je kunt regelen.

Dat heeft drie voordelen boven een kier. Je kunt hem dichtzetten als het hard waait. Hij zit boven in het raam, zodat de koude lucht naar boven trekt en zich mengt in plaats van langs je enkels te strijken. En hij is te reinigen.

Roosters zitten meestal in de ramen van de ruimtes waar je verblijft: woonkamer en slaapkamers. Daar wil je verse lucht. In de badkamer, de keuken en het toilet zit juist de afzuiging, want daar ontstaat vocht en geur.

Zo loopt de lucht door je huis: binnen in de kamers waar je bent, via doorstroomopeningen naar de natte ruimtes, en daar eruit. Dat is de bedoeling van het systeem, en elke stap moet open zijn om het te laten werken.

De doorstroom tussen kamers

Dit stuk vergeten mensen het vaakst, en het is vaak de echte oorzaak.

De lucht die in je woonkamer binnenkomt, moet naar de badkamer kunnen. Dat gaat onder de binnendeuren door. Zit daar een kier van een centimeter of twee, dan werkt dat. Leg je een nieuwe vloer en komt de deur bijna op de vloer te staan, dan is die weg dicht.

Hetzelfde geldt voor een tochtborstel onder een binnendeur. Buitendeuren mag je dichtmaken, binnendeuren niet, want daar loopt je ventilatie doorheen.

Merk je dat de afzuiging in de badkamer minder lijkt te trekken sinds er een nieuwe vloer ligt, dan is dit vrijwel altijd de verklaring. Het apparaat is niet kapot, de lucht kan er niet meer bij.

Hoe je ziet dat het misgaat

Er zijn een paar signalen die allemaal op hetzelfde wijzen.

Ramen die 's ochtends aan de binnenkant beslagen zijn, vooral in de slaapkamer. Dat is vocht dat je er 's nachts in hebt gebracht en dat niet weg kon.

Een muffe lucht als je thuiskomt na een dag weg. Schimmelplekken in de hoeken van buitenmuren of achter een kast. Was die binnen niet droog wil worden.

En een badkamerspiegel die lang beslagen blijft nadat je gedoucht hebt, terwijl de afzuiging aan staat.

Op vocht en schimmel in huis staat wat vocht in huis aanricht en hoe je het terugdringt, en op een frisse slaapkamer waarom juist slaapkamers zo vaak het eerste probleem laten zien.

Onderhoud dat niemand doet

Roosters raken vol. Stof, insecten, buitenlucht. Een rooster dat dicht zit, is een rooster dat er niet is.

Ze zijn meestal open te klikken en schoon te maken met een stofzuiger en een doekje. Het kost een paar minuten per raam en je merkt het verschil.

Hetzelfde geldt aan de andere kant van het systeem: de filters van je mechanische ventilatie. Die zitten vol fijnstof en moeten periodiek vervangen. Op het onderhoud aan je filters staat hoe vaak en waarop je let.

En de ventielen in het plafond van badkamer en keuken verzamelen een vettige laag die de doorlaat kleiner maakt. Die zijn er meestal uit te draaien en af te wassen. Draai ze daarna terug tot ze weer op dezelfde stand staan, want die stand is ingeregeld.

Wanneer roosters niet genoeg zijn

Roosters en afzuiging samen heet systeem C. Dat werkt, en het is in veel woningen wat er zit.

Het nadeel is dat de lucht die binnenkomt buitentemperatuur heeft. In januari is dat koud, en dat is precies de reden dat mensen hun roosters dichtzetten en daarmee hun ventilatie uitschakelen.

Het alternatief is een systeem waarbij de binnenkomende lucht wordt voorverwarmd met de warmte uit de lucht die naar buiten gaat. Dat heet balansventilatie of wtw. Dan komt er geen koude trek binnen en gaat er minder warmte verloren. Daar staat tegenover dat er kanalen door je huis moeten en dat het meer onderhoud vraagt.

Op systeem C of systeem D staat het verschil uitgewerkt, en op wtw-ventilatie wat zo’n systeem van je vraagt. Op mechanische ventilatie staat wat de systemen van je vragen en waar de prijs van afhangt.

De volgorde die werkt

Als je je woning gaat isoleren of kierdichten, regel dan de ventilatie in dezelfde beweging. Niet erna, want dan heb je eerst een periode met vochtproblemen, en niet als los project, want dan blijft het liggen.

Praktisch betekent dat: kijk per ruimte of er aanvoer is waar mensen verblijven en afvoer waar vocht ontstaat, en of de lucht van het een naar het ander kan. Die drie vragen beantwoorden is genoeg om de meeste problemen voor te zijn.

Op verduurzamen en je energielabel staat hoe ventilatie zich verhoudt tot de andere stappen.

Wat je nu kunt doen

Loop je huis rond en kijk per raam of er een rooster in zit en of hij open staat. Kijk daarna onder je binnendeuren of er ruimte is. Zet in de badkamer een vel papier tegen het ventiel en kijk of het blijft plakken, want dan zuigt er iets.

Komt daar iets uit wat niet klopt, of hoor je je ventilatie harder werken dan vroeger, vul dan de offertecheck in. Beschrijf wat je ziet en in welke ruimte, dan kan een installateur gericht kijken in plaats van het hele systeem door te meten.

Veelgestelde vragen

Mag ik een tochtborstel onder mijn binnendeuren zetten?

Nee. Buitendeuren mag je dichtmaken, binnendeuren niet. Door de kier onder een binnendeur loopt je ventilatie: de verse lucht die in de woonkamer binnenkomt, moet langs die weg naar de badkamer en de keuken kunnen. Zet je die dicht, dan staat het hele systeem stil terwijl elk onderdeel het nog doet.

Waarom trekt mijn badkamerafzuiging minder sinds er een nieuwe vloer ligt?

Omdat de deur nu bijna op de vloer staat en de lucht er niet meer onderdoor kan. Dit is vrijwel altijd de verklaring, en het apparaat is niet kapot. Een kier van een centimeter of twee onder de binnendeur is genoeg om het weer te laten werken.

Waar horen roosters, en waar de afzuiging?

Roosters zitten in de ramen van de ruimtes waar je verblijft: de woonkamer en de slaapkamers. Daar wil je verse lucht binnen. De afzuiging zit in de badkamer, de keuken en het toilet, want daar ontstaan vocht en geur. De lucht loopt dus van de kamers waar je bent naar de natte ruimtes, en daar het huis uit.

Moet ik mijn ventilatieroosters schoonmaken?

Ja, want ze lopen vol met stof en insecten, en een rooster dat dicht zit is een rooster dat er niet is. Ze zijn meestal open te klikken en met een stofzuiger en een doekje schoon te maken; dat kost een paar minuten per raam. De filters van je mechanische ventilatie vragen hetzelfde, en daarvoor staat in het onderhoud aan je filters hoe vaak dat hoort.

Wat is systeem C, en wanneer is het niet genoeg?

Roosters en afzuiging samen heet systeem C, en dat is in veel woningen wat er zit. Het nadeel is dat de lucht die binnenkomt buitentemperatuur heeft. In januari is dat koud, en dat is precies waarom mensen hun roosters dichtzetten en daarmee hun ventilatie uitschakelen. Dan is balansventilatie met warmteterugwinning het alternatief.

Moet ik eerst isoleren of eerst de ventilatie regelen?

In dezelfde beweging. Niet erna, want dan heb je eerst een periode met vochtproblemen, en niet als los project, want dan blijft het liggen. Beslaan de ramen 's ochtends of ruikt het muf als je thuiskomt, dan is de ventilatie al achterop geraakt.