Multisplit airco, en wanneer één buitenunit genoeg is

Twee slaapkamers boven worden in de zomer niet koel, en de woonkamer eigenlijk ook niet. De installateur noemt een multisplit: één buitenunit met drie binnenunits, en één keer een gat in de gevel in plaats van drie.

Dat klinkt logisch, en vaak is het dat ook. Maar een multisplit is geen verzameling losse airco’s die een buitenunit delen. Het is één machine met meerdere afgiftepunten, en dat heeft gevolgen die je pas merkt als het systeem er hangt.

Dit artikel gaat over wanneer die constructie in jouw huis de betere keuze is, en wanneer twee losse toestellen je beter uitkomen.

Wanneer een multisplit de logische keuze is

Er zijn vier situaties waarin je nauwelijks hoeft te twijfelen.

Je hebt weinig plek buiten. In een stadstuin, aan een smalle achtergevel of op een klein balkon is één buitenunit al een puzzel en zijn drie units geen optie. Dan bepaalt de ruimte de keuze en niet de techniek.

Het gevelbeeld moet gelijk blijven. Bij een VvE of aan een zichtgevel wordt één unit vaker goedgekeurd dan een rij. Wat een vereniging daarbij mag vragen, staat in airco en de VvE.

De ruimtes liggen bij elkaar. Drie slaapkamers op dezelfde verdieping, boven elkaar of naast elkaar, betekent kort leidingwerk en een overzichtelijke montage.

Je gebruikt ze niet allemaal tegelijk op volle sterkte. Een multisplit is ontworpen op de aanname dat niet elke binnenunit de hele dag maximaal draait. Voor slaapkamers die 's nachts koelen en een woonkamer die 's middags koelt, past dat goed.

De beperking die de meeste mensen niet aan zien komen

Een multisplit heeft één compressor en één koudemiddelcircuit. Dat circuit kan op een gegeven moment maar één ding doen: koelen of verwarmen. Alle binnenunits die aan staan doen dus hetzelfde; één kamer koelen terwijl de kamer ernaast verwarmt, kan niet. Alle binnenunits die aan staan, staan daarom in dezelfde bedrijfsmodus.

In de zomer is dat geen probleem, want dan wil je overal koelen. In het voor- en najaar wel. Wil je de woonkamer verwarmen terwijl iemand op zolder juist koelte zoekt, dan gaat dat niet. Het systeem kiest, en wie het laatst iets anders vraagt, krijgt een melding of wordt genegeerd.

Er bestaan systemen die dit wel kunnen, met een extra verdeelbox die per binnenunit kan schakelen. Die worden vooral in kantoren gebruikt, ze vragen meer ruimte en meer leidingwerk, en in een woning wegen ze zelden op tegen de eenvoud van twee losse toestellen.

Ga je de airco ook in het tussenseizoen gebruiken om te verwarmen, vraag dan expliciet of de voorgestelde opstelling per ruimte kan schakelen. Bij een gewone multisplit is het antwoord nee, en dat is beter om nu te horen dan in oktober.

Verwarmen met een airco is verder een reële optie, ook naast je cv-ketel. Wat dat oplevert en waar het ophoudt, staat in een airco die ook verwarmt.

Wanneer twee losse toestellen je beter uitkomen

Het omgekeerde geldt vaker dan installateurs uit zichzelf zeggen.

Als de ruimtes ver uit elkaar liggen. Een slaapkamer op zolder en een woonkamer op de begane grond vragen lange leidingen door het hele huis. Dat kost rendement, het kost hak- en breekwerk, en op een zeker punt is een tweede buitenunit eenvoudiger en niet duurder.

Als het gebruik sterk verschilt. Een werkkamer die elke dag koelt en een gastenkamer die vier keer per jaar aan gaat, zijn twee verschillende vragen. Twee single splits laten zich daar preciezer op afstemmen.

Als je gefaseerd wilt werken. Bij een multisplit bepaal je nu al hoeveel binnenunits erop komen, want de buitenunit wordt daarop gekozen. Wil je volgend jaar pas de zolder doen, dan moet je die aansluiting nu meenemen. Twee losse toestellen kun je jaren na elkaar plaatsen.

Als storingsgevoeligheid meeweegt. Valt bij een multisplit de buitenunit uit, dan staan alle ruimtes stil. Bij losse toestellen staat er één stil.

Het vermogen van de buitenunit is bij een multisplit trouwens niet de som van de binnenunits. Er zit een marge in, en juist daarom telt het dat iemand de warmtelast per ruimte uitrekent in plaats van optelt. Waarom een vuistregel per vierkante meter daarbij misleidt, staat in het stuk over vermogen kiezen.

Wat het leidingwerk met je huis doet

Bij één binnenunit loopt er één leidingpaar naar buiten. Bij een multisplit loopt er een paar naar elke binnenunit, en die komen alle bij dezelfde buitenunit uit. Dat bundelt zich tot een tracé dat ergens door je huis moet.

De installateur heeft daarvoor drie routes: langs de buitengevel in een goot, door een schacht of leidingkoker die er al is, of binnendoor langs plinten en door vloeren. Wat er mogelijk is, hangt af van je huis, en dat ziet iemand alleen bij een opname ter plekke.

Vraag bij die opname om de route op papier. Niet omdat je het gaat controleren, maar omdat dit de post is waar twee offertes het meest van elkaar verschillen, en waar de rommel in je huis vandaan komt. Hoe zo’n dag verloopt, staat in het verloop van een airco-installatie.

Er is nog iets aan de leidinglengte: hoe langer het tracé, hoe meer koudemiddel het systeem nodig heeft en hoe lager het rendement. Boven een bepaalde lengte moet er koudemiddel bijgevuld worden, en dat hoort in de offerte te staan. Elke fabrikant geeft een maximale lengte en een maximaal hoogteverschil op; die getallen staan in de installatiehandleiding van het toestel.

Wat een multisplit kost, verbruikt en aan onderhoud vraagt, staat bij elkaar op multisplit airco: de installatieprijs per aantal binnenunits, het verbruik naast dat van een single split, en wat een onderhoudsbeurt met drie binnenunits kost.

Wat je in de offerte terug wilt zien

Bij een multisplit ligt meer vast dan bij een single split, dus de specificatie is belangrijker. Deze posten horen erin:

• Het type en het vermogen van de buitenunit, met daarbij hoeveel binnenunits er maximaal op kunnen.
• Per binnenunit het type, het vermogen en de ruimte waarvoor hij bedoeld is.
• De lengte van het leidingwerk per binnenunit, en de route.
• Of er koudemiddel bijgevuld wordt vanwege die lengte.
• De condensafvoer per binnenunit. Elke unit maakt water, en dat moet ergens weg kunnen.
• De elektrische aansluiting van de buitenunit, en of er een aparte groep nodig is.
• Het vacuümtrekken en het drukproeven van de installatie, met een meetrapport.
• De garantie op het toestel en op het werk, en wie je belt bij storing.

Een offerte die deze punten benoemt is meestal hoger dan een offerte die alleen de toestellen noemt, en tegelijk realistischer. Hoe je dat vergelijkt, staat in offertes vergelijken.

Veelgestelde vragen

Hoeveel binnenunits kan ik op één buitenunit aansluiten?

Dat bepaalt het model van de buitenunit; fabrikanten geven per type een maximum. Het gaat niet alleen om het aantal maar ook om het gezamenlijke vermogen, en er zit een marge in omdat het systeem ervan uitgaat dat niet elke unit tegelijk voluit draait.

Kan ik met een multisplit één kamer koelen en een andere verwarmen?

Bij een gewone multisplit niet. Er is één koudemiddelcircuit, dus alle binnenunits die aan staan doen hetzelfde. Systemen die per ruimte kunnen schakelen bestaan wel, maar die vragen extra techniek en zijn in een woning zelden de eenvoudigste oplossing.

Is een multisplit goedkoper dan meerdere losse airco’s?

Soms. Je bespaart op één buitenunit en één doorvoer, maar je betaalt meer aan leidingwerk naar elke binnenunit. Bij ruimtes die bij elkaar liggen valt het voordelig uit, bij ruimtes die ver uit elkaar liggen vaak niet.

Wat gebeurt er als de buitenunit stuk gaat?

Dan doet geen enkele binnenunit nog iets, want ze hangen allemaal aan dat ene circuit. Dat is een reden om bij ruimtes die je echt niet kunt missen, zoals een werkkamer, te overwegen of een eigen toestel niet verstandiger is.

Kan ik later een binnenunit bijplaatsen?

Alleen als de buitenunit daar al op gekozen is en de aansluiting is meegenomen. Wil je gefaseerd werken, zeg dat dan bij de opname, want anders staat er straks een buitenunit die vol zit.

Maakt lang leidingwerk het systeem minder zuinig?

Ja. Een langer tracé kost rendement en vraagt boven een bepaalde lengte extra koudemiddel. Elke fabrikant geeft een maximale leidinglengte en een maximaal hoogteverschil op, en een goede installateur blijft daar met ruimte onder.

Wat je nu kunt doen

Zet op papier welke ruimtes je wilt koelen, hoe ver die uit elkaar liggen en of je ze ook in het tussenseizoen wilt verwarmen. Met die drie antwoorden is de keuze tussen multisplit en losse toestellen meestal al gemaakt.

Laat daarna een installateur langskomen die beide varianten offreert, met het leidingtracé erbij. Wat er verder bij de keuze meespeelt, staat op onze pagina over de airco, en korte antwoorden vind je in de kennisbank.

Wil je die varianten van meerdere bedrijven naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beschrijft je woning en de ruimtes, wij zoeken er installateurs bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je ziet hun offertes in dezelfde opbouw. Dat is gratis en vrijblijvend, en wij verdienen niets aan welke je kiest.