Verwarmen met airco: zo werkt het en wanneer het loont

Het is oktober, de verwarming moet nog niet aan maar het is wel fris, en boven de deur hangt een airco die je alleen in de zomer gebruikt.

Ja, die kan ook verwarmen. Vrijwel elke vaste split-airco kan dat, en veel mensen weten het niet omdat het woord “airco” naar koelen verwijst.

Een airco verplaatst warmte. In de zomer haalt hij die uit je woning en zet hem buiten; in de winter doet hij precies hetzelfde andersom. Hieronder staat hoe dat werkt, wanneer het goed uitpakt en waar je bij een offerte op let.

Hoe verwarmen met een airco werkt

Een airco is technisch gezien een warmtepomp. Hij maakt geen warmte, hij verplaatst die. Ook in koude buitenlucht zit nog energie, en die haalt de buitenunit eruit en brengt hij naar binnen.

Het verschil met de warmtepomp waar de meeste mensen aan denken zit in wat er binnen gebeurt. Een lucht/water-warmtepomp geeft zijn warmte af aan water, en dat water gaat naar radiatoren of naar vloerverwarming. Een airco blaast de warmte rechtstreeks de kamer in. Daarom heet hij ook wel een lucht/lucht-warmtepomp.

Dat maakt een airco eenvoudiger te plaatsen: er hoeven geen leidingen door de vloer en je afgiftesysteem hoeft niet aangepast. Het maakt hem ook beperkter, want hij verwarmt de ruimte waar de binnenunit hangt en niet je hele huis.

Waar een airco goed in is

In het voor- en najaar, als het buiten fris is maar niet koud, werkt een airco efficiënt. Dat zijn precies de maanden waarin een cv-ketel voor een paar graden het hele systeem moet opstarten.

Hij is ook sterk in situaties waar een centrale oplossing te zwaar is:

• Eén ruimte die het nooit warm krijgt, zoals een uitbouw of een zolderkamer.
• Een thuiswerkkamer die je overdag wilt verwarmen zonder de rest van het huis mee te nemen.
• Een woning waar je in de zomer sowieso wilt koelen, en de verwarming er gratis bij krijgt.

Wat een airco niet doet, is warm water maken voor je douche. Daarvoor blijft je cv-ketel of een aparte boiler nodig.

Wanneer het minder goed uitpakt

Hoe kouder het buiten is, hoe harder de buitenunit moet werken en hoe minder efficiënt hij wordt. In een strenge vorstperiode levert hij minder op dan in het najaar.

Slecht geïsoleerde woningen zijn het tweede aandachtspunt. Een airco blaast warme lucht in de ruimte, en warme lucht verdwijnt sneller door kieren en enkel glas dan warmte die in een vloer zit opgeslagen. Isoleren doet in zo’n huis meer dan welk apparaat ook.

En er moet plek zijn. De binnenunit heeft een vrije wand nodig, de buitenunit een plaats waar hij zijn lucht kwijt kan, en daartussen loopt een leiding die ergens door een muur of langs een gevel moet. In een appartement zonder eigen balkon of gevel loopt het daar vaak op vast; vraag dat na bij de vereniging van eigenaren voordat je een installateur laat komen.

Tot slot: een airco verwarmt de ruimte waar hij hangt. Wil je je hele woning ermee verwarmen, dan heb je in elke ruimte een binnenunit nodig, en dan is de vraag of een warmtepomp op water niet passender is.

Waar je in de offerte op let

Een airco-offerte lijkt eenvoudig, en daar zit het risico. Loop deze punten langs voordat je tekent.

Het vermogen per ruimte. Dat hoort te volgen uit de afmetingen, de isolatie en de ligging van de ruimte, niet uit een vuistregel per vierkante meter. Vraag waarop de berekening is gebaseerd.

De plaats van de binnenunit. Een unit die recht boven een zitplek hangt, blaast koude of warme lucht in je nek. Boven een deur of hoog aan een zijwand werkt meestal beter.

De plaats van de buitenunit. Die maakt geluid. Staat hij dicht bij een slaapkamerraam of bij de erfgrens, laat de installateur dan vooraf de geluidsberekening maken. De gemeente handhaaft die norm, meestal na een klacht van de buren.

De certificering. Een airco bevat koudemiddel, en wie daarmee werkt heeft een F-gassencertificaat nodig. Vraag ernaar; een gecertificeerd bedrijf noemt het uit zichzelf.

Het onderhoud. Filters schoonmaken kun je zelf, maar een periodieke controle van het koudemiddel hoort bij een installateur. Vraag of dat in de offerte zit of apart komt.

Geluid en de buren

Dit is de meest voorkomende bron van gedoe na de installatie, en hij is vooraf te voorkomen.

De buitenunit draait juist op de koudste en warmste dagen het hardst, en dat is precies wanneer ramen openstaan of mensen in de tuin zitten. Vraag om het geluidsniveau van de unit en om de afstand tot het dichtstbijzijnde raam van de buren.

Vraag om het geluidsniveau van de unit en om de afstand tot het dichtstbijzijnde raam van de buren, vóórdat er iets wordt opgehangen. Een installateur die daar meteen een berekening bij levert, weet wat hij doet. Een installateur die zegt dat het wel meevalt, nog niet.

Airco of warmtepomp

De keuze hangt minder af van het apparaat dan van je huis en je doel.

Wil je koelen in de zomer en in de tussenseizoenen bijverwarmen, dan is een airco vaak de logische stap. Wil je van het gas af en je hele woning verwarmen, dan kom je bij een lucht/water-warmtepomp uit, die ook je afgiftesysteem en je warm water meeneemt.

Er is ook een tussenweg: een airco in de ruimte die het nu niet warm krijgt, en de cv-ketel laten staan voor de rest. Dat is geen halve oplossing maar een gerichte.

Wat een warmtepomp op water precies kost, hangt vooral van je huis af. In waar de prijs van een warmtepomp van afhangt staat waar dat verschil vandaan komt.

Meer over de verschillen staat op onze pagina over airco en in de kennisbank.

Dat een airco officieel een lucht/lucht-warmtepomp heet, en wat dat betekent voor subsidie, warm water en je gasaansluiting, staat op lucht/lucht-warmtepomp.

Veelgestelde vragen

Kan elke airco ook verwarmen?

Vrijwel elke vaste split-airco wel, maar niet elk model is er even goed in. Kijk naar het opgegeven vermogen bij lage buitentemperaturen en niet alleen naar het koelvermogen. Een verplaatsbare airco op wieltjes verwarmt meestal niet en is ook voor koelen de zwakste oplossing.

Is verwarmen met een airco goedkoper dan met gas?

Dat hangt af van je isolatie en van de verhouding tussen de gas- en de stroomprijs op dat moment. In het voor- en najaar is een airco efficiënt, in strenge vorst minder. In een slecht geïsoleerde woning kan de rekening hoger uitvallen; dan is isoleren de eerste stap.

Kan ik mijn hele huis met airco’s verwarmen?

Dat kan, maar dan heb je in elke ruimte een binnenunit nodig. Zodra je daaraan denkt is de vraag of een lucht/water-warmtepomp niet passender is: die verwarmt via je bestaande afgiftesysteem en maakt ook je warm water.

Mag ik zelf een airco ophangen?

Aansluiten niet. Een airco bevat koudemiddel, en wie daaraan werkt heeft een F-gassencertificaat nodig. Dat is geen formaliteit: een verkeerd gevulde installatie werkt slechter en gaat korter mee.

Hoeveel geluid maakt de buitenunit?

Dat verschilt per toestel en vooral per opstelling. De unit draait het hardst op de koudste en de warmste dagen. Vraag om het geluidsniveau en om een berekening voor jouw situatie, zeker als de unit dicht bij een raam van de buren of bij de erfgrens komt. De gemeente handhaaft die norm, meestal na een klacht van de buren.

Heb ik een vergunning nodig?

Voor een buitenunit aan een gevel of op een plat dak meestal niet, maar er gelden wel geluidseisen en bij een beschermd stadsgezicht of een monument liggen de regels anders. Je installateur kent de eisen; vraag ernaar voordat je tekent.

Wat je nu kunt doen

Laat een installateur langskomen en de ruimte bekijken. Een vermogen dat aan de telefoon wordt genoemd, zonder dat iemand de ligging, de ramen en de isolatie heeft gezien, is een gok.

Vraag bij meer dan één bedrijf een offerte op en leg ze naast elkaar op de punten hierboven: het vermogen en waar het op gebaseerd is, de plaats van beide units, de geluidsberekening, de certificering en het onderhoud.

Wil je offertes naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, wij zoeken er installateurs bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.