Zo stook je je cv-ketel lager zonder het koud te krijgen

Een hr-ketel wordt zuiniger als het water dat eruit komt koeler is. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het is precies waar de “hr” voor staat, en het is een instelling die je zelf kunt wijzigen zonder dat er iemand langs hoeft te komen.

Het werkt niet in elk huis even goed, en er zijn een paar dingen waar je op moet letten voordat je eraan begint. Dit artikel legt uit wat er gebeurt en hoe je het rustig uitprobeert.

Waarom koeler water zuiniger is

Bij het verbranden van gas ontstaat waterdamp. In die damp zit energie. Een ouderwetse ketel blies die damp gewoon de schoorsteen uit, en daarmee die energie ook.

Een hr-ketel haalt die energie er alsnog uit door de damp te laten condenseren, dus terug te laten gaan naar water. Daarbij komt warmte vrij die anders verloren was gegaan.

Maar condenseren lukt alleen als er iets koels is om tegenaan te condenseren. Dat koele is het water dat uit je radiatoren terugkomt naar de ketel. Is dat retourwater warm, dan condenseert er weinig en werkt de ketel als een gewone ketel. Is het koeler, dan condenseert er meer en haal je uit hetzelfde gas meer warmte.

Daarom gaat het eigenlijk niet om de temperatuur die eruit gaat, maar om de temperatuur die terugkomt. Die twee hangen samen: stook je lager, dan komt het water ook koeler terug.

Wat je instelt

Op bijna elke ketel is de aanvoertemperatuur voor verwarming apart in te stellen, los van de temperatuur van je warme kraanwater. Dat tweede moet je met rust laten, dat is een ander verhaal.

Veel ketels staan vanaf de installatie hoog ingesteld, hoger dan nodig. Dat is begrijpelijk, want zo wordt elk huis warm en belt niemand terug. Het is alleen niet zuinig.

De aanpak die werkt: zet hem een stuk lager, wacht een paar koude dagen af, en kijk of je huis nog warm wordt. Lukt dat, ga dan nog iets lager. Wordt het niet meer warm genoeg, dan ga je een stapje terug. Zo vind je de laagste stand waarbij jouw huis het nog haalt.

Doe dit in een periode waarin het buiten echt koud is. In het najaar lukt bijna elke stand, en dan kom je in januari bedrogen uit.

Waar je op moet letten

De ruimte die het langst doet over opwarmen, bepaalt je ondergrens. Vaak is dat de kamer met de kleinste radiator of de meeste buitenmuur.

Merk je dat één kamer achterblijft terwijl de rest goed is, dan is een lagere stand niet onmogelijk. Dan is die ene radiator te klein voor zijn ruimte bij die temperatuur. Een grotere radiator in die kamer laat de hele woning op een lagere stand draaien, en dat is vaak goedkoper dan het hele seizoen hoger stoken.

Let ook op de opwarmtijd. Bij een lagere aanvoertemperatuur doet je huis er langer over om op temperatuur te komen. Dat is geen probleem als je verwarming gelijkmatig aan staat, maar het botst wel met de gewoonte om de thermostaat 's avonds flink terug te zetten en 's ochtends in één klap omhoog. Op een thermostaat kiezen staat hoe verschillende thermostaten daarmee omgaan.

En let op je radiatorkranen. Staan er thermostaatkranen op die in sommige kamers vrijwel dicht staan, dan stroomt het water door een deel van de woning nauwelijks. Dat beïnvloedt wat er terugkomt bij de ketel.

Weersafhankelijk regelen

Mooier dan één vaste stand is een ketel die zijn temperatuur aanpast aan het weer. Dat heet weersafhankelijk regelen, en het vraagt een buitenvoeler: een klein sensortje aan de noordgevel.

Het idee is simpel. Is het buiten mild, dan heeft je huis minder warmte nodig en kan de aanvoertemperatuur omlaag. Vriest het, dan gaat hij omhoog. Zo draait de ketel bijna het hele seizoen op de laagst mogelijke stand in plaats van op een stand die voor de koudste dag is gekozen.

Niet elke ketel en niet elke thermostaat ondersteunt dit, en de buitenvoeler moet erbij geplaatst en aangesloten worden. Of het bij jouw opstelling kan, is een goede vraag voor de monteur die je ketel onderhoudt. Op onderhoud aan je cv-ketel staat wat er bij zo’n beurt verder gebeurt.

Als het niet lukt

Soms kom je er niet. Je zet de stand lager en het huis wordt gewoon niet warm, in meer dan één kamer.

Dat zegt iets, en het is bruikbare informatie. Het betekent dat je radiatoren samen te weinig oppervlak hebben voor de warmte die je woning op koude dagen verliest. Je kunt dat oplossen met grotere radiatoren, of met betere isolatie zodat het verlies kleiner wordt.

Het is ook een voorproefje. Een warmtepomp werkt met een nog lagere aanvoertemperatuur dan waar je nu mee experimenteert. Lukt het je niet om je ketel lager te zetten, dan weet je dat er aan je afgiftesysteem iets moet gebeuren voordat een warmtepomp zinvol is. Op radiatoren aanpassen voor een warmtepomp staat wat dat inhoudt, en op een warmtepomp in een slecht geïsoleerd huis wat isolatie daarin doet.

In die zin is lager stoken een gratis test die je nu al kunt doen.

Wat dit niet is

Dit is geen manier om een versleten ketel aan de praat te houden. Hoor je getik, zie je de waterdruk steeds wegzakken of slaat hij regelmatig op storing, dan is dat een ander probleem. Op de waterdruk van je ketel en storingen aan je ketel staat wat die signalen betekenen.

Denk je over een nieuwe ketel, dan staat op cv-ketel vervangen wat er bij zo’n vervanging komt kijken. En het is geen vervanging voor isolatie. Lager stoken haalt meer uit het gas dat je verbruikt; isoleren zorgt dat je minder gas nodig hebt. Het tweede is het grotere effect, maar het eerste kun je vanmiddag doen en het kost niets.

Wat je nu kunt doen

Zoek op je ketel of thermostaat de instelling voor de aanvoertemperatuur van de verwarming, niet die van het warme water. Noteer wat er nu staat, zodat je altijd terug kunt.

Zet hem een stap lager en laat het een paar dagen zo. Let op welke kamer als eerste achterblijft, want dat is de kamer die je ondergrens bepaalt.

Blijkt uit dit experiment dat je afgiftesysteem aan vervanging toe is, of denk je na over een nieuwe ketel of een warmtepomp, vul dan de offertecheck in. Vertel erbij wat je hebt gemerkt bij het lager stoken: dat is precies het soort informatie waar een installateur iets aan heeft en wat hij anders zelf moet uitzoeken.

Veelgestelde vragen

Welke temperatuur stel ik in, en welke laat ik staan?

Je verlaagt de aanvoertemperatuur voor de verwarming. Die staat op bijna elke ketel apart in te stellen, los van de temperatuur van je warme kraanwater. Dat tweede laat je met rust, dat is een ander verhaal. Noteer eerst wat er staat, zodat je altijd terug kunt.

Hoe weet ik hoe laag ik kan gaan?

Zet hem een stap lager, wacht een paar koude dagen af en kijk of je huis nog warm wordt. Lukt dat, ga dan nog iets lager; lukt het niet, dan ga je een stapje terug. Doe dit als het buiten echt koud is. In het najaar lukt bijna elke stand, en dan kom je in januari bedrogen uit.

Eén kamer wordt niet warm, de rest wel. Moet de stand dan omhoog?

Niet per se. Dan is die ene radiator te klein voor zijn ruimte bij die temperatuur, en die kamer bepaalt je ondergrens. Vaak is het de kamer met de kleinste radiator of de meeste buitenmuur. Een grotere radiator daar laat de hele woning op een lagere stand draaien, en dat is vaak goedkoper dan het hele seizoen hoger stoken.

Waarom wordt mijn huis langzamer warm sinds ik lager stook?

Dat hoort erbij: bij een lagere aanvoertemperatuur doet je woning er langer over om op temperatuur te komen. Dat is geen probleem als je verwarming gelijkmatig aan staat, maar het botst met de gewoonte om de thermostaat 's avonds flink terug te zetten en 's ochtends in één klap omhoog.

Wat is weersafhankelijk regelen?

Een ketel die zijn aanvoertemperatuur aanpast aan het weer. Is het buiten mild, dan kan hij omlaag; vriest het, dan gaat hij omhoog. Zo draait hij bijna het hele seizoen op de laagst mogelijke stand in plaats van op een stand die voor de koudste dag is gekozen. Het vraagt een buitenvoeler aan de noordgevel, en niet elke ketel en thermostaat ondersteunt het. Vraag het aan de monteur die je ketel onderhoudt.

Het lukt me niet om lager te stoken. Wat betekent dat?

Dat je radiatoren samen te weinig oppervlak hebben voor de warmte die je woning op koude dagen verliest. Grotere radiatoren of betere isolatie lossen dat op. Het is ook een voorproefje: een warmtepomp werkt met een nog lagere aanvoertemperatuur dan waar je nu mee experimenteert, dus lukt dit niet, dan moet er eerst aan je afgiftesysteem iets gebeuren. Wat daarbij komt kijken, staat op cv-ketel vervangen en warmtepomp laten installeren.