Rookgasafvoer bij een nieuwe ketel: mag hij mee?

De offerte lag er, je had een bedrag in je hoofd, en toen stond de monteur op zolder en zei dat de afvoer eruit moest. Dat is de post waar bij een ketelvervanging het vaakst discussie over ontstaat.

De rookgasafvoer is de buis die de verbrandingsgassen van je ketel naar buiten brengt, meestal via het dak. Bij een nieuwe ketel is dat geen bijzaak: de afvoer hoort bij het toestel, moet aan de eisen van nu voldoen en moet zijn vrijgegeven voor dit type ketel. Soms mag de bestaande buis mee, soms niet, en het verschil zie je niet van onderaf.

Waarom dit pas op zolder zichtbaar wordt

Een installateur die een prijs geeft op basis van je foto’s en je adres, kijkt naar het toestel en de plek waar het hangt. Wat er in de schacht boven die plek zit, kan hij niet zien.

En daar zit precies de onzekerheid. In Nederlandse woningen is in de loop van veertig jaar met verschillende materialen gewerkt, zijn schachten hergebruikt bij eerdere vervangingen en zijn buizen soms door iemand aangepast die niet alles heeft gedocumenteerd. Je ziet een pijpje bij de ketel en een dakdoorvoer, en wat daartussen zit is een aanname totdat iemand het openmaakt.

Wat dat voor je offerte betekent. Een prijs die over de afvoer niets zegt, is niet compleet. Een prijs die er een voorbehoud bij zet is eerlijker dan een prijs die doet of het punt niet bestaat. Vraag dus niet om een lager bedrag, maar om een offerte die vermeldt wat er is aangenomen en wat er gebeurt als die aanname niet klopt.

Wat een installateur aan je afvoer beoordeelt

Er zijn een paar dingen die bij elke vervanging langskomen. Het helpt om ze te kennen, want dan begrijp je waarom hij naar boven wil voordat hij tekent.

Het materiaal. Oudere afvoeren zijn soms van aluminium, nieuwere van kunststof dat op temperatuur is berekend. Een condenserende ketel geeft zure condens af die terugloopt door de buis. Materiaal dat daar niet voor is bedoeld, gaat daar op termijn aan onderdoor.

De diameter en de lengte. Elk toestel heeft een opgave van de maximale lengte, het aantal bochten en de doorsnede waarmee het mag werken. Een afvoer die bij je oude ketel voldeed, kan bij een ander toestel buiten die opgave vallen. Dit is geen detail dat de monteur bedenkt; het staat in de installatievoorschriften van de fabrikant en hij mag er niet van afwijken.

Concentrisch of gescheiden. Veel moderne ketels halen hun verbrandingslucht via dezelfde doorvoer als waarmee ze afvoeren, met een buis in een buis. Werkt jouw oude opstelling met lucht uit de ruimte, dan is dat een andere categorie en zelden een op een uit te wisselen.

De staat van de schacht. Een buis die in een gemetselde schacht hangt, moet daar los in kunnen bewegen en moet vervangen kunnen worden zonder de schacht te slopen. Is dat niet zo, dan wordt het werk groter dan één buis.

Wanneer het bestaande materiaal mee mag

Er is geen regel die zegt dat je bij elke nieuwe ketel een nieuwe afvoer krijgt. Er is wel een regel dat het geheel moet voldoen aan de eisen die nu gelden en aan wat de fabrikant van dit toestel voorschrijft.

Het bestaande materiaal mag meestal mee als het van een soort is dat voor condenserende toestellen is vrijgegeven, als het binnen de opgave van het nieuwe toestel valt, als het nog heel is en als de nieuwe ketel op dezelfde plek komt. Dat is vaker het geval dan mensen denken, vooral als je vorige ketel al een hr-ketel was.

Het moet eruit als het materiaal niet geschikt is, als de lengte of het aantal bochten buiten de opgave valt, als er scheuren of doorgeroeste plekken zitten, of als de ketel verhuist naar een andere plek. Dat laatste is het punt dat mensen onderschatten: een toestel verplaatsen betekent nieuw afvoerwerk, en ook nieuwe leidingen en soms extra elektra.

Vraag om één ding voordat je ergens ja op zegt: dat de installateur de schacht of het afvoertracé heeft gezien, en dat in de offerte staat wat hij aantrof. Dat is het verschil tussen een bedrag en een afspraak.

De gemeenschappelijke schacht in een appartement

Woon je in een gestapelde woning met een schacht die je met de buren deelt, dan is dit geen kwestie tussen jou en je installateur alleen.

Een gemeenschappelijk kanaal is meestal gebouwd voor een bepaald soort toestel en een bepaald aantal woningen. Ga je daar een ander type ketel op zetten, dan verandert de rekensom voor iedereen die erop aangesloten zit. In veel gebouwen is dit daarom geregeld via de VvE, met een voorgeschreven oplossing of een lijst van toegestane toestellen.

Begin dus bij de VvE en niet bij de installateur. Vraag of er een besluit ligt over ketelvervanging, welk toestel of welk afvoersysteem is voorgeschreven en of er een installateur is die het gebouw kent. Dat scheelt je een offerte die je later niet mag uitvoeren. Hoe zulke gebouwregels bij andere installaties uitpakken, staat in een warmtepomp in een appartement.

Hoe je dit in de offerte terugvindt

Je hoeft de techniek niet te beheersen. Je moet kunnen zien of de post erin staat en waarop hij is gebaseerd. Kijk op deze punten.

• Of de afvoer als aparte regel staat, en niet verstopt zit in het woord montage.
• Of er staat dat het bestaande materiaal wordt hergebruikt of dat het wordt vervangen, en over welke lengte.
• Of het toestel op dezelfde plek komt. Staat er verplaatsen, dan hoort er afvoerwerk bij.
• Of de dakdoorvoer of muurdoorvoer meegaat, en wie het dakwerk daarna waterdicht maakt.
• Wat er gebeurt als de schacht anders blijkt dan aangenomen: een vast bedrag, een uurtarief, of overleg vooraf.
• Of het toestel na plaatsing wordt ingeregeld en of de verbranding wordt gemeten en vastgelegd.

Dat laatste punt is de oplevering waar je later iets aan hebt. Een offerte die dit allemaal benoemt, is meestal niet de goedkoopste en wel de enige die je met een andere offerte kunt vergelijken. Wat er verder bij een vervanging hoort, staat in een cv-ketel vervangen, en waarop je een goede onderhoudsbeurt herkent in wat de monteur werkelijk doet.

Veelgestelde vragen

Moet bij een nieuwe cv-ketel altijd de rookgasafvoer vervangen worden?

Nee. Het bestaande materiaal mag mee als het geschikt is voor condenserende toestellen, binnen de opgave van het nieuwe toestel valt, nog heel is en de ketel op dezelfde plek blijft. Wat wel geldt is dat het geheel aan de huidige eisen moet voldoen, en dat kan iemand alleen vaststellen door te kijken.

Waarom staat de afvoer niet in mijn eerste prijsopgave?

Omdat een installateur die op afstand rekent niet in je schacht kan kijken. Een opgave zonder bezoek is een aanname. Vraag om een offerte na een inspectie, of om een offerte waarin staat welke aanname is gedaan en wat er gebeurt als die niet klopt.

Wat als ik de ketel op een andere plek wil?

Dan hoort er nieuw afvoerwerk bij, plus nieuw leidingwerk en soms extra elektra. Laat het verplaatsen als aparte post opnemen, zodat je ziet wat de verhuizing van het toestel je kost naast de ketel zelf.

Ik woon in een appartement met een gemeenschappelijke schacht. Wat nu?

Begin bij de VvE en vraag of er een besluit of een voorgeschreven oplossing is. Een gemeenschappelijk kanaal is berekend op een bepaald soort toestel, dus wat jij erop zet raakt je buren. Pas daarna vraag je offertes aan.

Mag mijn installateur zelf beslissen of de afvoer mee mag?

Hij beoordeelt het, maar hij is gebonden aan de installatievoorschriften van de fabrikant en aan de eisen die gelden. Werk aan een gasverbrandingsinstallatie mag alleen door een gecertificeerd bedrijf worden gedaan; vraag naar dat certificaat.

Hoe weet ik of het werk goed is opgeleverd?

Doordat er na plaatsing is ingeregeld en de verbranding is gemeten, en doordat je die meting op papier krijgt. Vraag daar bij het aanvragen naar en niet pas als de monteur zijn spullen inlaadt.

Wat je nu kunt doen

Loop voor je offertes aanvraagt even naar de plek waar je ketel hangt en kijk mee met wat je ziet: waar de buis in de schacht of door de muur verdwijnt, en of je oude toestel al een hr-ketel was. Met die twee gegevens kan een installateur aan de telefoon al veel beter inschatten wat hem boven te wachten staat.

Woon je in een gestapelde woning, vraag dan eerst bij de VvE na wat er over de schacht is afgesproken. Meer over de keuzes rond het toestel staat op onze pagina over de cv-ketel en in de kennisbank.

Wil je offertes naast elkaar leggen, vul dan de offertecheck in. Zet in je aanvraag dat je wilt weten wat er met de rookgasafvoer gebeurt, dan komt die post er ook in te staan. Je ziet de offertes in dezelfde opbouw, in de volgorde waarin ze binnenkwamen, en dat is gratis en vrijblijvend.