Welk onderhoud aan je airco je zelf kunt doen

De airco hangt er een paar zomers en koelt merkbaar minder dan het eerste jaar. Hij loopt langer door, je hoort hem harder werken, en de kamer wordt pas 's avonds aangenaam. In de meeste gevallen is dat geen defect maar achterstallig onderhoud.

Een airco verhuist warmte van binnen naar buiten. Elke laag stof op een filter of een lamel maakt die verhuizing zwaarder. Het toestel compenseert door langer en harder te draaien, dus je merkt het eerst aan het geluid en aan je stroomrekening, en pas daarna aan de temperatuur.

Het onderhoud valt uiteen in twee delen die weinig met elkaar te maken hebben. Het ene deel kost je een halfuur en een emmer water. Het andere deel mag je wettelijk niet zelf doen.

Wat je zelf doet, en hoe vaak

De filters van de binnenunit. Dit is het eenvoudigste werk met het grootste effect. Achter de klep aan de voorzijde zitten vlakke zeven die stof en pluis tegenhouden. Je klikt ze eruit, zuigt ze af of spoelt ze onder lauw water, en zet ze pas terug als ze kurkdroog zijn. Een filter dat nog vochtig is gaat ruiken.

Hoe vaak, dat hangt van je huis af. In een woonkamer met een hond of een open keuken zitten de zeven sneller dicht dan in een slaapkamer. Kijk in het seizoen waarin het toestel draait elke paar weken, en maak ze schoon zodra je er niet meer doorheen kijkt.

De lamellen en de kast. Toestel uit, vochtige doek, klaar. Stof op de uitblaaslamellen hoor je voordat je het ziet: de lucht gaat er anders langs en dat suist.

De condensafvoer in het oog houden. Een airco die koelt, maakt water. Dat loopt via een slangetje naar buiten of naar een afvoer. Zie je vochtplekken onder de unit, of ruik je iets muffigs, dan zit die afvoer dicht of loopt hij verkeerd af. Dat is een reden om te bellen, geen klusje voor de zaterdag.

De buitenunit vrijhouden. Blad, zaadpluis van populieren en een klimplant die er langzaam tegenaan groeit: alles wat de luchtstroom door de buitenunit hindert kost rendement. Houd er rondom ruimte vrij en laat de hogedrukreiniger staan, want die buigt de lamellen om.

Zet dat jaarlijkse rondje in het voorjaar in je agenda, niet in juli. Een toestel dat je in mei nakijkt doet in de eerste warme week wat je ervan verwacht, en in mei heeft een installateur nog ruimte in zijn planning.

Waar je vanaf blijft

Alles wat het koudemiddel raakt. De leidingen tussen binnen- en buitenunit, de koppelingen, het afvullen: daaraan mag uitsluitend iemand werken die F-gassen-gecertificeerd is. Dat is geen keurmerk dat een bedrijf zelf bedenkt maar een wettelijke eis, en de reden is dat koudemiddel niet in de buitenlucht hoort.

Daar volgt iets praktisch uit. Koelt je airco slecht omdat er koudemiddel weg is, dan heeft hij geen bijvulling nodig maar een lekzoekactie. Een gesloten circuit verbruikt niets, dus wat eruit is, is eruit gelekt. Bijvullen zonder het lek te vinden helpt één seizoen, en bij een bekend lek mag het niet.

Hoe je nagaat of een bedrijf dat papier werkelijk heeft, staat in het stuk over het F-gassencertificaat.

Wat een monteur doet dat jij niet kunt

Een onderhoudsbeurt is meer dan een filter uitkloppen. Dit hoort er in elk geval bij:

• De druk in het koudemiddelcircuit meten en afzetten tegen wat het toestel bij die buitentemperatuur zou moeten doen.
• De verdamper in de binnenunit reinigen. Dat is de wisselaar achter de filters, en daar zet zich stof op dat een stofzuiger niet weghaalt.
• De condensbak en de afvoer doorspuiten, en het afschot nakijken.
• De elektrische aansluitingen natrekken. Klemmen kunnen door de warmte na een aantal jaren losser gaan zitten.
• De ventilatoren en hun lagers beluisteren, binnen en buiten.
• De opgenomen stroom vergelijken met de opgave van de fabrikant. Daaraan zie je vroeg of er iets staat te slijten.

Vraag om een kort verslag van wat er gemeten is. Niet om de monteur te controleren, maar omdat je er volgend jaar mee kunt vergelijken.

Wanneer minder koeling iets ernstiger betekent

Verse filters, een vrije buitenunit, en toch koelt hij niet zoals het hoort. Dan gaat het niet meer over onderhoud.

IJs op de leidingen of op de verdamper. Dat wijst op te weinig luchtstroom of te weinig koudemiddel. Zet hem uit en laat ernaar kijken, want doordraaien beschadigt de compressor.

Een buitenunit die telkens kort aan en uit slaat. Vaak is het toestel te zwaar voor de ruimte, en dan is er bij de keuze iets misgegaan. Waarom een vuistregel per vierkante meter daarbij misleidt, staat in het stuk over vermogen kiezen.

Een verbruik dat oploopt terwijl je niets anders doet. Dat is het duidelijkste signaal dat er iets achteruit gaat. Waar dat verbruik van afhangt, lees je in wat een airco verbruikt.

Wat er in een onderhoudscontract hoort te staan

Veel installateurs bieden een abonnement aan. Dat kan prettig zijn, en bij sommige merken is periodiek onderhoud een voorwaarde voor de fabrieksgarantie. Let dan op deze punten.

Wat er gebeurt en hoe vaak. Een bezoek per jaar of per twee jaar, en met welke handelingen. Zonder die lijst koop je een bezoek en geen onderhoud.

Wat er niet onder valt. Vervangen onderdelen, voorrijkosten bij storing, werk buiten kantooruren. Dat staat meestal apart, en het mag ook apart staan, zolang het er staat.

Wat er gebeurt bij een lek. Lekzoeken en herstellen is ander werk dan onderhoud. Laat opschrijven hoe dat gerekend wordt.

Wat zo’n contract kost, en wat een losse beurt kost, staat op airco onderhoud: de tarieven van drie installatiebedrijven naast elkaar, met het verschil tussen een single split en een multisplit erbij. Geen onafhankelijke bron publiceert hier een bedrag, dus reken erop als bandbreedte.

Hoe je er weer uit komt. De looptijd en de opzegtermijn. Een contract dat stilzwijgend doorloopt terwijl je al verhuisd bent, is een ergernis die je vooraf kunt voorkomen.

Wil je onderhoud en installatie bij één partij, laat het dan in de offerte voor de installatie meenemen. Dan vergelijk je twee bedragen die over hetzelfde gaan. Meer over de keuze van een toestel staat op onze pagina over de airco.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik de filters van mijn airco schoonmaken?

Dat hangt af van hoeveel stof en pluis er in de ruimte hangt. Kijk in het seizoen waarin het toestel draait elke paar weken achter de klep en maak de zeven schoon zodra je er niet meer doorheen kijkt. In een woonkamer met huisdieren of een open keuken is dat vaker dan in een slaapkamer.

Mag ik zelf koudemiddel bijvullen?

Nee. Aan het koudemiddelcircuit mag alleen een F-gassen-gecertificeerde monteur werken, en dat is een wettelijke eis. Een airco die koudemiddel mist heeft bovendien geen bijvulling nodig maar een lekzoekactie, want een gesloten circuit verbruikt niets.

Waarom ruikt mijn airco muf als hij aangaat?

Meestal omdat er vocht blijft staan: op de verdamper achter de filters, in de condensbak of in een afvoer die niet goed afloopt. Filters schoonmaken helpt soms, maar blijft de geur, laat dan de binnenunit inwendig reinigen en de condensafvoer nakijken.

Is een onderhoudscontract verplicht?

Wettelijk niet. Bij een aantal merken is periodiek onderhoud wel een voorwaarde voor de fabrieksgarantie, dus lees dat na in je garantiebewijs. Sluit je een contract, kijk dan welke handelingen erin staan en wat er apart gerekend wordt.

Mijn airco koelt minder dan vorig jaar. Wat kan het zijn?

Begin bij de filters en bij de ruimte rond de buitenunit; daar zit het vaakst de oorzaak. Blijft het probleem, en zie je ijs op de leidingen of slaat de buitenunit telkens kort aan en uit, dan is het geen onderhoudskwestie en laat je ernaar kijken.

Moet de buitenunit in de winter worden afgedekt?

Gebruik je hem ook om te verwarmen, dan juist niet, want dan moet hij lucht kunnen aanzuigen. Staat hij de hele winter stil, dan is een kap die de bovenkant tegen blad en sneeuw beschermt genoeg. Sluit hem nooit rondom in.

Wat je nu kunt doen

Loop dit weekend de filters en de buitenunit na en zet daarna een herinnering in het voorjaar. Dat is het grootste deel van wat je zelf kunt bereiken, en het kost je een halfuur.

Merk je dat het daarmee niet opgelost is, vraag dan een onderhoudsbeurt aan bij een bedrijf dat F-gassen-gecertificeerd is, en vraag om een verslag van de metingen. Staat je toestel er slecht genoeg bij dat vervanging in beeld komt, dan helpt het om eerst te lezen hoe een installatie verloopt.

Wil je meerdere installateurs naast elkaar leggen, voor onderhoud of voor een nieuw toestel: vul de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, wij zoeken er bedrijven bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien. Dat is gratis en vrijblijvend. Hoe dat stap voor stap gaat, staat bij zo werkt het, en de korte antwoorden vind je in de kennisbank.