F-gassencertificaat: wat het is en hoe je het controleert

Er staat een monteur op de stoep met een airco in de bus, en je weet niet of hij aan dat toestel mag werken. Dat voelt als een rare vraag om te stellen. Toch is het de enige eis in dit hele traject die in de wet staat.

In een airco en in bijna elke warmtepomp zit koudemiddel. Dat zijn fluorhoudende gassen, F-gassen in het jargon, en aan het gesloten circuit waarin ze rondgaan mag alleen iemand werken die daarvoor gecertificeerd is. Niet als aanbeveling van de branche, maar als verplichting.

Hieronder staat wat dat certificaat dekt, waarom het bestaat, en hoe je het controleert voordat iemand je woning binnenkomt.

Wat er onder het certificaat valt

Niet het hele toestel. Alleen het circuit waarin het koudemiddel zit.

Het circuit maken en openen. De leidingen tussen buitenunit en binnenunit aansluiten, de koppelingen maken, het systeem vacuüm trekken en afpersen. Dat is het werk waar het om gaat.

Vullen en aftappen. Koudemiddel toevoegen of eruit halen mag alleen door gecertificeerde handen, en het middel zelf wordt ook alleen aan gecertificeerde bedrijven geleverd.

Lekcontrole en afvoer. Bij onderhoud hoort een controle op lekkage, en bij het weghalen van een oud toestel hoort het afzuigen van het koudemiddel. Een oude airco met het middel er nog in bij het grofvuil zetten mag niet.

Wat er niet onder valt: de beugel aan de gevel, de doorvoer door de muur, de elektra en de condensafvoer. Dat is gewoon installatiewerk. Dat verklaart ook waarom een klusbedrijf soms zegt dat het “een airco kan ophangen”. Ophangen kan bijna iedereen. Aansluiten niet.

Waarom hier een wet over gaat

Koudemiddelen zijn sterke broeikasgassen. Eén lek uit een klein circuit weegt in klimaateffect zwaarder dan je bij die kleine hoeveelheid zou verwachten, en zo’n lek komt vrijwel altijd uit slecht gemaakt werk: een koppeling die niet goed is aangezet, een circuit dat niet is afgeperst voordat het gevuld werd.

Daarom is het in Europa vastgelegd en heeft Nederland het overgenomen. De regels worden bijgesteld, onder andere welke middelen nog verkocht mogen worden. Voor een woningairco telt vooral dit: een split lucht/lucht-toestel tot en met 12 kW met een koudemiddel met een GWP van 150 of hoger mag vanaf 1 januari 2029 niet meer op de markt worden gebracht (Verordening (EU) 2024/573, zoals de Europese Commissie die opsomt; nagekeken 2 oktober 2026).

Voor een split lucht/water-warmtepomp, het toestel dat je huis verwarmt, ligt dezelfde grens twee jaar eerder: 1 januari 2027. Die datum staat niet op de pagina van de Commissie, die gaat over airconditioning; hij komt uit de nalevingspagina van Daikin en uit het REHVA Journal, die elkaar bevestigen.

Dat gaat over verkopen en niet over wat er al aan je gevel hangt. Een toestel dat er nu hangt, mag blijven hangen en mag onderhouden worden.

Waarom je er dan toch naar vraagt: R32, het middel dat nu in de meeste split-toestellen zit, heeft een GWP van 675 en valt dus onder die grens. R290 (propaan) heeft een GWP van 3 en valt er ruim onder. Dat zegt niets over de veiligheid van je toestel en wel iets over onderdelen en navullen op termijn.

Voor jou als bewoner heeft die wet één praktisch gevolg. Een bedrijf zonder certificaat dat toch je split-airco aansluit, werkt buiten de regels, en daarmee staat ook je fabrieksgarantie op los zand. Gaat er later iets mis met het circuit, dan is de eerste vraag van de fabrikant wie het heeft aangesloten.

Hoe je het controleert

Dit kost een paar minuten, en je doet het voordat je iemand laat komen.

Vraag naar het certificaat en niet naar de ervaring. Een bedrijf dat dit werk dagelijks doet, noemt het zonder aarzelen en stuurt op verzoek een scan. Let daarbij op drie dingen.

• Het certificaat staat op naam van het bedrijf zelf, niet op naam van een branchevereniging of een leverancier.
• Er staat een geldigheidsdatum op. Een verlopen certificaat is geen certificaat.
• Naast het bedrijfscertificaat werken de monteurs met een certificaat op hun eigen naam. Vraag of degene die langskomt dat heeft, want het bedrijf kan het hebben terwijl de monteur in de bus het niet heeft.

Zet die vraag in je eerste bericht en niet in het gesprek bij de deur. Bij de deur is nee zeggen moeilijk, en dat is precies het moment waarop mensen het erbij laten.

Krijg je een ontwijkend antwoord, dan heb je genoeg gehoord. Waar je verder op let bij het beoordelen van een bedrijf staat in hoe je een erkende installateur herkent.

Wat het met je offerte doet

Gecertificeerd werk is zelden de goedkoopste regel in een offerte, en daar zijn redenen voor die niets met winstmarge te maken hebben.

Het certificaat kost het bedrijf geld. Opleiding, examen, hercertificering en de administratie eromheen lopen door, ook in een stille maand.

Het gereedschap hoort erbij. Een vacuümpomp, afzuigapparatuur, een weegschaal voor het koudemiddel en lekdetectie staan niet in de bus van een algemeen klusbedrijf.

De registratie kost tijd. Wat er aan koudemiddel in gaat en uit komt, wordt bijgehouden. Dat is werk dat je niet ziet en wel meebetaalt.

Een offerte die opvallend lager uitkomt dan de rest, is vaak lager op precies deze posten. Vergelijk dus niet alleen het bedrag onderaan maar ook wat er in de regels staat. Hoe je dat aanpakt staat in offertes vergelijken.

Wij zetten offertes in dezelfde opbouw naast elkaar, in de volgorde waarin ze binnenkwamen en niet op prijs gesorteerd. Bij dit onderwerp helpt dat, want de laagste regel is hier soms de regel die er niet had mogen staan.

Wanneer het je minder raakt

Niet elk toestel vraagt om werk aan het circuit bij jou thuis.

Bij een monoblok warmtepomp zit het koudemiddel in één unit die in de fabriek is gevuld en gesloten. De installateur sluit water en elektra aan en komt niet aan het circuit. Het verschil tussen die twee bouwvormen staat in monoblok of split.

Bij een split of een multisplit wordt het circuit juist bij jou gemaakt en gevuld. Daar speelt het certificaat dus altijd, of het nu om een airco gaat of om een warmtepomp.

Een mobiele airco uit de winkel valt buiten dit verhaal. Daarin zit een circuit dat je nooit opent. Of zo’n toestel bij je situatie past, is een andere vraag en daar gaat mobiele airco of split over.

Onderhoud zit ertussenin. De filters reinig je zelf, maar de controle op lekkage en alles wat met het koudemiddel te maken heeft, hoort bij de gecertificeerde monteur. Meer daarover in airco onderhoud.

Wat je nu kunt doen

Hangt er al een airco of warmtepomp, zoek dan in je papieren op onder welk certificaat het bedrijf werkte dat hem plaatste. Vind je niets, vraag het dan bij de eerstvolgende onderhoudsbeurt en laat het in het rapport zetten.

Sta je aan het begin, zet de vraag dan in je eerste contact. Eén regel volstaat: onder welk F-gassencertificaat werken jullie, en heeft de monteur die komt er zelf ook een.

Wil je offertes naast elkaar leggen, vul dan de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, wij zoeken er bedrijven bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze, en in de kennisbank staan de vragen die het vaakst langskomen.

Veelgestelde vragen

Wat is een F-gassencertificaat precies?

Het is een wettelijk verplicht certificaat voor werk aan het koudemiddelcircuit van koel- en warmtepompinstallaties. Er is een certificaat op naam van het bedrijf en een certificaat op naam van de monteur. Het gaat alleen over het circuit, niet over de beugel, de elektra of de condensafvoer.

Mag een klusbedrijf mijn airco ophangen?

Het ophangen van de units, de doorvoer en het leidingwerk kan een installatiebedrijf doen. Het aansluiten, vacuüm trekken en vullen van het circuit mag alleen met certificaat. Een bedrijf dat dat laatste zonder certificaat toch doet, werkt buiten de regels en je garantie loopt daar risico.

Hoe controleer ik of een installateur gecertificeerd is?

Vraag om het certificaat op papier of als scan, en kijk of het op naam van het bedrijf staat en of de geldigheidsdatum nog niet is verstreken. Vraag daarnaast of de monteur die komt zelf een persoonlijk certificaat heeft. Doe dat in je eerste bericht, niet bij de deur.

Geldt dit ook voor een warmtepomp?

Ja, zodra er koudemiddel in zit en er op locatie aan het circuit gewerkt wordt. Bij een split-warmtepomp is dat het geval. Bij een monoblok is het circuit in de fabriek gevuld en gesloten, en sluit de installateur alleen water en elektra aan.

Heb ik een certificaat nodig voor een mobiele airco?

Nee. Een mobiele airco heeft een gesloten circuit dat je niet opent en die zet je zelf neer. Wel geldt bij het weggooien dat het koudemiddel eruit moet, dus lever hem in bij de milieustraat of bij de winkel en zet hem niet bij het grofvuil.

Waarom is een gecertificeerd bedrijf duurder?

Omdat de opleiding, de hercertificering, het gereedschap voor vacuüm trekken en afzuigen en de registratie van het koudemiddel doorlopende kosten zijn. Die zitten in het uurtarief. Een offerte die daar ver onder duikt, is vaak niet scherper maar onvolledig.