Warmtepomp in een appartement: kan dat met een VvE?

De ketel in je badkamerkast is oud, de buurman in de straat heeft net een warmtepomp laten zetten en jij woont op driehoog. De vraag is niet of een warmtepomp werkt, maar of hij bij jou überhaupt ergens naartoe kan.

In een appartement loopt het zelden vast op de techniek. Het loopt vast op eigendom, op geluid door de constructie en op de vraag wie er over de gevel gaat. Dat zijn drie dingen die je kunt uitzoeken voordat je een installateur laat komen, en die volgorde scheelt je maanden.

Wat je zelf mag beslissen en wat de VvE beslist

Binnen je eigen woning ben je vrij. Je radiatoren, je thermostaat, de leidingen in je vloer: dat is jouw appartement.

De gevel, het dak, de dragende constructie en vaak ook het balkon zijn dat niet. Die horen bij de gemeenschappelijke delen, en daarmee bij de vereniging van eigenaars. Een buitenunit aan de gevel hangen, een gat door de buitenmuur boren voor de leidingen of iets op het dak zetten raakt dus altijd de VvE, ook als jij het betaalt en ook als niemand het ziet.

Begin bij de splitsingsakte. Daarin staat wat bij jouw appartementsrecht hoort en wat gemeenschappelijk is. Balkons zijn vaak gemeenschappelijk met een exclusief gebruiksrecht voor jou: gebruiken mag, veranderen niet zomaar.

Lees daarna het huishoudelijk reglement. Soms staat er iets over toestellen aan de gevel, over geluid of over een vast type opstelling waarvoor al eerder toestemming is gegeven. Is dat zo, dan hoef je het wiel niet opnieuw uit te vinden.

Huur je, dan is het je verhuurder. De VvE-route is dan niet aan jou. Vraag je verhuurder schriftelijk om toestemming voordat je verder kijkt.

Hoe je het op de vergadering krijgt

Een verzoek dat als idee wordt ingebracht, wordt doorgeschoven. Een verzoek met een tekening erbij wordt behandeld.

Zorg dus dat je vier dingen op papier hebt voordat je het agendapunt aanmeldt: waar de unit komt en hoe hij bevestigd wordt, wat er door de gevel gaat en hoe dat waterdicht wordt afgewerkt, wat het toestel aan geluid produceert volgens de fabrikant en op welke afstand van de ramen van de buren het komt, en wie het herstel betaalt als je ooit verhuist en het weggehaald wordt.

Een bedrijf dat vaker in appartementen werkt, heeft die onderbouwing al eens gemaakt en weet welke vragen een bestuur stelt.

Vraag op de vergadering niet om toestemming voor jouw toestel, maar om een regel voor het hele gebouw: onder welke voorwaarden mag een eigenaar een buitenunit plaatsen. Dan is de volgende buur geen nieuw discussiepunt en ligt er iets waar jij je aan kunt houden.

Reken erop dat de vergadering beslist en niet het bestuur alleen, en dat er dus een vergaderdatum aan vastzit. Bij een verandering aan de gevel geldt vaak een zwaardere meerderheid; hoe zwaar staat in je akte.

Waar de buitenunit kan staan

Als het mag, is de plek de volgende vraag, en er zijn er meestal maar drie.

Op het balkon. Praktisch, want de leidingen zijn kort. Let op dat de unit lucht aan kan zuigen en kwijt kan, dat hij niet in een dichte hoek staat waar hij zijn eigen koude lucht opnieuw inademt, en dat het ontdooiwater weg kan zonder op het balkon onder je te druppelen. Een unit die vlak boven een tegelvloer hangt, maakt daar in de winter een ijsplaat.

Aan de gevel, op beugels. Ruimtebesparend, en tegelijk de opstelling waar geluidsklachten uit ontstaan. Een beugelconstructie zet de trilling van de unit rechtstreeks in de muur.

Op het platte dak. Vaak het stilst, mits het dak het gewicht draagt en de dakbedekking netjes wordt doorgevoerd. Dit regel je bijna nooit alleen: de VvE laat het meestal als gebouwbreed plan bekijken.

Of je een monoblok of een split kiest, bepaalt hoeveel er door de gevel gaat en wie eraan mag werken. Het verschil staat in monoblok of split warmtepomp.

Geluid in een gebouw werkt anders

In een rijtjeshuis gaat het gesprek over wat de buren buiten horen. In een appartementengebouw gaat het over wat ze binnen horen, en dat is een ander verhaal.

Een buitenunit maakt twee soorten geluid. Het geluid door de lucht, dat je buiten meet en dat afneemt met afstand en met schermen. En het contactgeluid: de trilling die via de beugels in de gevel komt en in de betonnen constructie doorreist. Dat tweede hoor je buiten bijna niet en de buurvrouw onder je wel, als een laag gebrom dat 's nachts niet weggaat.

Daar valt vooraf iets aan te doen. Zet de unit waar het kan op een voet op de vloer van het balkon in plaats van aan de muur, met dempers ertussen. Hang hem niet op een slaapkamerwand, niet van jou en niet van de buren. Vraag om een nachtstand, en vraag welk geluidsniveau de installateur bij het dichtstbijzijnde raam verwacht. De norm voor buitenunits staat op rijksoverheid.nl; je gemeente kan zeggen hoe die bij jouw gebouw uitpakt.

Over geluid buiten en de omgang met je buren gaat geluid van een warmtepomp en je buren verder.

Wat er wel kan als een buitenunit niet lukt

Een nee van de vergadering is geen nee op verduurzamen. Deze routes blijven over.

Een hybride opstelling. De kleinste buitenunit van het rijtje, je ketel blijft voor het warme water en je radiatoren blijven hangen. Voor een gebouw waar de gasleiding er nog in zit, is dit vaak het enige voorstel dat een vergadering haalt. Hoe het werkt staat in de hybride warmtepomp.

Een lucht/lucht-toestel voor één ruimte. Een airco die ook verwarmt, is technisch een warmtepomp en heeft een kleinere buitenunit. Voor een woonkamer die in de zomer te warm wordt en in het voorjaar nog moet worden bijgestookt, is dat soms genoeg. De VvE-route is dezelfde, en die staat beschreven in airco, VvE en vergunning.

Een warmtepompboiler voor je tapwater. Die staat binnen en hoeft niet aan de gevel, maar hij haalt zijn warmte uit de lucht om zich heen, dus hij koelt de ruimte waar hij staat en hij maakt geluid. In een berging of een technische ruimte kan het, in een keukenkast niet.

Een plan van de hele VvE. Het duurt langer en levert meer op. Een gebouw dat in één keer naar een collectieve oplossing of een warmtenet gaat, doet dat per woning voordeliger dan eigenaars die ieder voor zich bezig zijn. Heeft het gebouw blokverwarming, dan is dit de enige weg.

Wat in alle gevallen helpt, is beginnen bij de schil. Een woning op een middenverdieping heeft minder buitenmuren dan een rijtjeshuis, dus glas en kierdichting leveren hier relatief veel op. Wat dat voor je radiatoren betekent, staat in je radiatoren aanpassen.

Wat je aan de installateur vraagt

Laat een bedrijf komen dat appartementen doet, en leg deze vragen op tafel.

• Waar zet je de unit, en waarom daar en niet ergens anders?
• Hoe wordt hij bevestigd, en wat doe je tegen trilling in de constructie?
• Wat verwacht je aan geluid bij de dichtstbijzijnde ramen, dag en nacht?
• Waar gaat het ontdooiwater naartoe bij vorst?
• Past dit op de elektrische groepen die er zijn, of moet er een groep bij en kan dat in deze meterkast?
• Wat heb ik van jou nodig om dit aan de VvE voor te leggen?

Wat het kost hangt af van de plek, de lengte van de leidingen en het werk aan de gevel, en niet van een gemiddelde dat wij hier opschrijven. Welke posten erin horen staat in zo lees je een warmtepomp-offerte. De subsidie houdt rvo.nl bij, milieucentraal.nl geeft indicaties per woningtype.

Wat je nu kunt doen

Zoek je splitsingsakte en het huishoudelijk reglement op en lees na wat over de gevel en het balkon is vastgelegd. Kijk daarna wanneer de volgende vergadering is en wanneer agendapunten binnen moeten zijn. Die twee middagen bepalen je planning voor de rest van het traject.

Loop tot die tijd rond je eigen woning: waar zou een unit kunnen staan, welke wand ligt aan een slaapkamer, en kan er buiten water weg. Meer over de afweging staat op onze pagina over de warmtepomp en in de kennisbank.

Wil je weten wat installateurs in jouw situatie voorstellen, vul dan de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, wij zoeken er bedrijven bij die dit werk doen en in jouw regio komen, en je ziet hun offertes in dezelfde opbouw naast elkaar. Gratis en vrijblijvend, en zo werkt het van aanvraag tot keuze.

Veelgestelde vragen

Heb ik toestemming van de VvE nodig voor een warmtepomp?

Voor het toestel binnen je woning niet. Voor een buitenunit aan de gevel, op het dak of op het balkon vrijwel altijd wel, want die delen zijn gemeenschappelijk. Ook een doorvoer door de buitenmuur valt daaronder. Wat precies bij jouw appartementsrecht hoort, staat in de splitsingsakte.

Mag ik een buitenunit op mijn eigen balkon zetten?

Het balkon is vaak gemeenschappelijk eigendom met een exclusief gebruiksrecht, dus gebruiken mag en veranderen niet zomaar. Leg het voor aan de vergadering, met een tekening van de plek, de bevestiging en de afvoer van het ontdooiwater.

Kan een warmtepomp in een appartement met blokverwarming?

Individueel bijna niet, want de warmte wordt centraal voor het hele gebouw gemaakt. Dit is een besluit van de VvE over de collectieve installatie. Wat je zelf wel kunt doen is de schil verbeteren en eventueel een lucht/lucht-toestel voor één ruimte voorstellen.

Hoe voorkom ik dat mijn buren de warmtepomp horen?

Door aan het contactgeluid te denken en niet alleen aan het geluid buiten. Zet de unit op een voet op de vloer met dempers eronder in plaats van op beugels aan de muur, houd hem van slaapkamerwanden af en vraag om een nachtstand. Laat de installateur opschrijven wat hij bij de dichtstbijzijnde ramen verwacht.

Wat als de vergadering nee zegt?

Dan blijven een hybride opstelling met een kleine unit, een lucht/lucht-toestel voor één ruimte, een warmtepompboiler binnen voor je tapwater en isolatie van je eigen woning over. En het loont om te vragen of de VvE het gebouwbreed wil laten onderzoeken; per woning is dat vaak voordeliger dan ieder voor zich.

Kan mijn meterkast een warmtepomp aan?

Dat moet nagerekend worden en niet aangenomen. In oudere appartementen is de aansluiting soms beperkt en is er weinig plek voor een groep erbij. Laat de installateur dit bij de opname bekijken, want het bepaalt mede welk toestel er past.