Je cv-ketel tikt of bonkt, en wat dat geluid betekent

Je ligt in bed en je hoort hem tikken. Of hij bonkt één keer hard als hij aanslaat, en daarna is het stil. Zulke geluiden waren er vorig jaar nog niet, en dat is precies waarom je erop let.

Een cv-ketel maakt altijd geluid. Er brandt gas in, er draait een pomp en er stroomt water door leidingen die door je hele huis lopen. Het gaat dus niet om de vraag of hij hoorbaar is, maar of het geluid is veranderd. Een nieuw geluid is een signaal, en meestal een goedkoop op te lossen signaal.

Eerst dit, en dan de rest

Er is één situatie waarin je niet gaat zoeken maar belt. Ruik je gas, hoor je een sissend geluid dat je nog niet kende, of heeft iemand in huis hoofdpijn of misselijkheid die overgaat zodra je naar buiten loopt, dan zet je de ketel uit, open je de ramen en bel je een gecertificeerde installateur of je netbeheerder. Koolmonoxide ruik je niet, en een geluid dat op een verstopte of lekkende afvoer wijst hoort niet op een lijstje maar aan de telefoon.

Werk aan een gasverbrandingsinstallatie mag in Nederland alleen door een gecertificeerd bedrijf worden gedaan. Vraag bij elk bezoek naar dat certificaat, ook bij een storing waarvan je denkt dat het niets is.

Is dat niet aan de orde, dan kun je rustig nagaan wat je hoort. De rest van dit artikel gaat over de vier geluiden die het meest voorkomen.

Tikken en kraken tijdens het opwarmen

Dit is het onschuldigste geluid dat er is, en tegelijk het geluid waarover de meeste mensen zich zorgen maken.

Metaal zet uit als het warm wordt. Een leiding die door een houten balk of door een strak gezaagde sparing loopt, schuift daarbij een fractie op en laat los met een tik. Je hoort het niet bij de ketel maar in de vloer of achter de wand, het begint kort nadat de verwarming aanslaat en het houdt op als alles op temperatuur is.

Waar je op moet letten. Tikken dat meebeweegt met het opwarmen is uitzetting. Tikken dat doorgaat terwijl de verwarming al een uur aan staat, of dat je bij de ketel zelf hoort, is iets anders. Dan kan het gaan om kalkaanslag in de warmtewisselaar, en dat hoor je meestal als een harder knetteren of koken.

Uitzettingsgeluid is te verminderen door de leiding op de plek waar hij klemt vrij te maken of te voorzien van een beugel met rubber. Dat is werk voor een loodgieter, niet voor je ketelmonteur, en het is zelden urgent.

Bonken op het moment dat hij aanslaat

Een enkele harde klap bij het ontsteken is het geluid dat mensen wakker maakt. Het komt doordat het gasmengsel niet meteen ontsteekt, maar pas als er al wat gas in de brander staat. Het kleine explosietje dat daarop volgt, is de bonk.

Dat hoort niet. Het wijst op een brander die vervuild is, op een ontsteking die te laat komt, of op een verbranding die niet goed is afgesteld. Het is bovendien een geluid dat je niet moet laten zitten: dezelfde oorzaak die het bonken geeft, kan ook zorgen voor een onvolledige verbranding.

Dit is een klus voor het onderhoud. Een monteur maakt de brander schoon, meet de verbranding na en stelt bij. Hoe zo’n beurt er van binnen uitziet, staat in wat de monteur bij onderhoud werkelijk doet.

Fluiten, ruisen en een brommende pomp

Deze drie hebben met water te maken, en niet met gas.

Ruisen of klotsen in de radiatoren. Dat is lucht. Lucht in het systeem gaat naar het hoogste punt, dus je hoort het op de bovenverdieping het eerst. Ontluchten helpt, en daarna moet je de waterdruk nakijken, want ontluchten haalt water uit het systeem. Zakt de druk telkens opnieuw, dan zit er ergens een lek of is het expansievat aan het eind. Dat laatste komt vaker voor dan een lek en is een vast onderdeel van een goede ketelvervanging.

Fluiten of sissen dat harder wordt als de verwarming harder staat. Meestal is dat water dat door een te kleine opening moet. Een thermostaatkraan die bijna dicht staat, een te hoog ingestelde pomp of een systeem dat nooit waterzijdig is ingeregeld. Zet de pompstand een trap lager en kijk of het weggaat; verdwijnt het, dan weet je waar het zat.

Brommen dat je in het hele huis voelt. Een circulatiepomp geeft trillingen door aan de leiding en de leiding geeft ze door aan je vloer. Soms is het de pomp die aan het eind loopt, vaker is het een beugel die is losgetrild of een leiding die strak tegen een balk ligt.

Kamers die ongelijk warm worden en een systeem dat ruist hebben vaak dezelfde oorzaak: het waterzijdig inregelen is nooit gedaan. Hoe dat in elkaar zit, kun je nalezen bij de verdeler inregelen; bij radiatoren werkt het op dezelfde manier, met voetventielen in plaats van een verdeler.

Wat je zelf kunt nagaan voordat je belt

Je hoeft de oorzaak niet te vinden. Je hoeft alleen genoeg te kunnen vertellen dat de monteur niet hoeft te gokken. Loop dit langs en schrijf het op.

• Wanneer je het hoort: bij het aanslaan, tijdens het opwarmen, of ook als de ketel al een tijd draait.
• Waar je het hoort: bij het toestel, in de leidingen, of in één bepaalde radiator.
• Of het alleen bij verwarming gebeurt of ook als je alleen warm water tapt. Dat scheelt de helft van de mogelijke oorzaken.
• Wat de waterdruk aanwijst als de installatie koud is, en of die druk zakt.
• Of er kort voor het geluid iets is veranderd: een radiator bijgezet, ontlucht, bijgevuld, of een nieuwe thermostaat.

Dat laatste punt levert verrassend vaak het antwoord. Een systeem dat is bijgevuld heeft lucht binnengelaten, en een nieuwe thermostaat kan de ketel op een heel andere manier laten branden dan je gewend was. Wat een thermostaat daarin doet, staat in welke thermostaat bij je ketel past.

Wanneer geluid een reden is om te vervangen

Zelden op zichzelf. Een ketel die bonkt of fluit is meestal een ketel die onderhoud of een onderdeel nodig heeft, en dat is een fractie van een vervanging.

Het wordt anders als er drie dingen samenkomen: het geluid komt terug na reparatie, de onderdelen voor je toestel zijn niet meer eenvoudig te krijgen, en je monteur is dit jaar al vaker langs geweest. Dan betaal je aan voorrijkosten en onderdelen wat je ook aan een deel van een nieuw toestel had kunnen betalen. Wat er bij een vervanging allemaal bij hoort, staat in een cv-ketel vervangen.

Veelgestelde vragen

Mijn cv-ketel tikt tijdens het opwarmen. Is dat gevaarlijk?

Meestal niet. Tikken dat begint als de verwarming aanslaat en ophoudt zodra alles warm is, is uitzetting van leidingen die ergens klemmen. Tikken of knetteren dat je bij het toestel zelf hoort en dat blijft doorgaan, hoort wel nagekeken te worden.

Waarom bonkt mijn ketel als hij aanslaat?

Omdat het gas niet meteen ontsteekt maar pas als er al wat in de brander staat. Dat wijst op een vervuilde brander of een verbranding die niet goed is afgesteld. Laat dat door een gecertificeerd bedrijf nakijken en laat het niet zitten.

Hoe weet ik of er lucht in mijn systeem zit?

Je hoort ruisen of klotsen in de radiatoren, en vaak het eerst op de bovenverdieping. Radiatoren die bovenaan koud blijven en onderaan warm zijn wijzen dezelfde kant op. Ontluchten helpt, en kijk daarna de waterdruk na.

Mijn ketel maakt geluid en de kamers worden ongelijk warm. Hangt dat samen?

Vaak wel. Een systeem dat nooit waterzijdig is ingeregeld stuurt te veel water door de ene tak en te weinig door de andere. Dat geeft zowel stromingsgeluid als koude kamers, en het is met inregelen op te lossen zonder dat er iets vervangen wordt.

Kan ik zelf iets doen aan een brommende pomp?

Je kunt de pompstand een trap lager zetten en kijken of het verdwijnt. Blijft het brommen, dan zit het in de ophanging van de leiding of in de pomp zelf, en dat is werk voor een monteur.

Is een luidruchtige ketel een reden om hem te vervangen?

Op zichzelf niet. Meestal is het onderhoud of één onderdeel. Komt hetzelfde geluid na reparatie terug en zijn de onderdelen voor je toestel lastig te krijgen, dan is vervangen het verstandigere pad.

Wat je nu kunt doen

Schrijf op wat je hoort en wanneer, en kijk bij een koude installatie de waterdruk na. Met die twee gegevens kan een monteur aan de telefoon al vaak zeggen of het een onderhoudsklus of een storingsbezoek is.

Staat het jaarlijkse onderhoud toch al op de planning, bewaar het geluid dan voor die beurt en vraag tegelijk hoe je toestel ervoor staat en of de onderdelen nog leverbaar zijn. Meer over het toestel en de keuzes eromheen staat op onze pagina over de cv-ketel en in de kennisbank.

Blijkt vervangen verstandiger, leg dan meer dan één offerte naast elkaar. Vul daarvoor de offertecheck in: wij zoeken installateurs die dit werk doen en in jouw regio komen, en je ziet hun offertes in dezelfde opbouw. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.