Warmtepomp en geluid: wat je buren ervan merken

De enige plek waar de buitenunit past, is de zijmuur naast de schutting. En achter die schutting staat het slaapkamerraam van je buren. Dat is een gesprek dat je liever voert voordat het ding hangt dan erna.

Geluid is bij warmtepompen het onderwerp waar het vaakst ruzie over komt, en het gaat dan zelden over het toestel en meestal over de plek. Een unit die op de verkeerde hoek staat, is hinderlijk. Dezelfde unit twee meter verder, met een andere instelling, valt weg in het achtergrondgeluid.

Waar het geluid vandaan komt

Een buitenunit maakt op drie manieren geluid, en ze vragen om verschillende oplossingen.

De ventilator. Dat is een ruisend, breed geluid, een beetje als wind. Het is het geluid dat er altijd is als het toestel draait, en het wordt harder als de unit harder moet werken.

De compressor. Een lagere, brommende toon. Die dringt verder door een muur dan geruis en is het soort geluid waar iemand die er wakker van ligt over klaagt.

Trillingen door de constructie. Dit is de onderschatte. Een unit die vast aan de gevel is geschroefd, geeft zijn trilling door aan de muur, en dan hoor je hem binnen zonder dat het buiten hard lijkt. Een sokkel op de grond of een ophanging met trillingsdempers voorkomt dat.

Daar komt bij dat een warmtepomp af en toe ontdooit. De ventilator verandert dan hoorbaar van toon en er komt een korte periode waarin het toestel anders klinkt. Dat is geen storing. Waarom dat gebeurt, staat in een warmtepomp bij vorst.

Wat er getoetst wordt, en door wie

Voor het geluid van een buitenunit geldt maximaal 40 dB(A) op de erfgrens met een ander woonperceel, of bij een te openen raam of deur van de buren (Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.107). Die eis staat in de landelijke bouwregels en de actuele tekst vind je bij rijksoverheid.nl. Voor de nacht geldt een strengere grens dan voor de dag, en daarom hebben veel toestellen een nachtstand.

Wie dat toetst, verschilt. Meestal gebeurt het niet vooraf: er is geen loket dat elke warmtepomp goedkeurt. De toets komt in beeld als iemand klaagt, en dan is het je gemeente die kijkt of je installatie aan de eis voldoet. Kom je er dan niet uit, dan moet er achteraf iets veranderen, en achteraf is altijd duurder en ongemakkelijker.

Daarnaast kan er nog iets anders spelen. Of een buitenunit vergunningsvrij is, hangt af van de maat, de plek en het omgevingsplan van je gemeente. Check Regels op de kaart of vraag het de gemeente. Bij een monument, in een beschermd stadsgezicht of aan een voorgevel is een check altijd nodig. Woon je in een appartement, dan heb je bovendien de VvE nodig. Wat daar bij komt kijken, staat in een warmtepomp in een appartement.

Laat je installateur vóór de plaatsing een geluidsberekening voor jouw situatie maken, met de gekozen plek en de nachtstand erin, en vraag om die berekening op papier. Dat is het enige document waarmee je later kunt aantonen dat er is nagedacht.

De plek doet het meeste werk

Voordat je naar omkastingen en dempers gaat kijken, is dit de goedkoopste winst.

• Afstand. Geluid neemt af met de afstand, dus elke meter verder van de erfgrens helpt meer dan welk hulpmiddel ook.
• Richting. Een unit blaast naar één kant uit. Laat hem niet je eigen terras in blazen en niet recht op het raam van de buren.
• Geen hoeken. Twee muren die een hoek vormen, kaatsen geluid naar elkaar terug en versterken het. Een vrije zijde is beter dan een hoek, ook al oogt de hoek netter.
• Niet onder een slaapkamerraam. Niet dat van de buren en niet dat van jezelf.
• Op de grond in plaats van aan de gevel, als dat kan. Dan kan er geen trilling in de muur komen.
• Ruimte rondom. Een unit die te dicht op een schutting of een schuurwand staat, moet harder werken en krijgt zijn eigen koude lucht terug.

Helpt dat niet genoeg, dan komen de hulpmiddelen. Een akoestische omkasting of een geluidsschot kan werken, maar alleen als het toestel er genoeg lucht doorheen krijgt; een kast die de luchtstroom afknijpt, maakt het verbruik hoger en het geluid soms niet lager. Laat dit door de installateur bepalen en niet zelf in elkaar zetten.

En dan is er de instelling. Een toestel dat ruim genoeg is voor je woning draait rustiger dan een toestel dat continu op zijn tenen staat. Een nachtstand vermindert het geluid in de uren waarin het telt. Ook de watertemperatuur speelt mee: hoe lager je aanvoertemperatuur kan, hoe minder hard de unit hoeft te werken. Dat hangt samen met je afgiftesysteem, en daarover gaat een warmtepomp zonder vloerverwarming.

Wat je met je buren afspreekt

Je hoeft geen toestemming te vragen voor iets wat je op je eigen perceel mag neerzetten. Toch is dit het gesprek dat de meeste ellende voorkomt, en het kost niets.

Vertel wat je gaat doen en waar het ding komt, voordat de monteur er staat. Mensen worden vooral kwaad van een apparaat dat er plotseling hangt. Wie het heeft zien aankomen, meldt zich met een vraag in plaats van met een klacht.

Vraag of er een slaapkamer achter die muur zit. Dat weet je niet altijd, en het kan een reden zijn om de unit een paar meter op te schuiven terwijl dat nog kan.

Zeg dat je het hoort als het hinderlijk is. Een unit die in de nacht zachter kan, laat zich bijstellen. Dat is een kwestie van een instelling, niet van slopen.

Wat er in de offerte hoort te staan

Dit zijn de punten waarop twee voorstellen echt verschillen.

De plek, ingetekend. Niet “buitenunit aan de gevel”, maar op welke muur en op welke hoogte, of op een sokkel in de tuin.

De geluidsberekening. Voor jouw plek en jouw toestel, met de afstand tot de erfgrens erin.

De montage. Sokkel of wandbeugel, en welke trillingsdempers erbij horen.

De nachtstand. Of het toestel die heeft en of hij bij oplevering wordt ingesteld.

Het vermogen. Gebaseerd op een berekening van de warmtevraag van je woning, want een te groot toestel maakt onnodig geluid. Hoe je dit soort posten naast elkaar legt, staat in een warmtepompofferte lezen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel geluid mag een warmtepomp maken?

Er geldt maximaal 40 dB(A) op de erfgrens met een ander woonperceel, of bij een te openen raam of deur van de buren (Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.107), met een strengere grens voor de nacht dan voor de dag. De actuele eis staat bij rijksoverheid.nl. Belangrijker dan het getal is dat je installateur vooraf voor jouw plek uitrekent of je eronder blijft.

Moet ik mijn buren om toestemming vragen?

Voor een unit op je eigen perceel meestal niet. Woon je in een appartement, dan heb je de VvE wel nodig. Ook als het niet hoeft, is het vertellen wat je gaat doen de goedkoopste manier om een klacht te voorkomen.

Mijn buurman klaagt over zijn warmtepomp. Wat nu?

Begin bij het gesprek en vraag of de installateur de nachtstand kan instellen en de plaatsing kan nakijken. Kom je er samen niet uit, dan kun je je gemeente vragen te toetsen of de installatie aan de geluidseis voldoet.

Helpt een omkasting om een warmtepomp stiller te maken?

Soms. Een akoestische omkasting kan werken, maar het toestel moet er genoeg lucht doorheen krijgen. Een zelfgebouwde kast die de luchtstroom afknijpt, maakt het verbruik hoger en het geluid vaak niet lager. Laat dit door de installateur bepalen.

Is een bodemwarmtepomp stiller?

Ja, want daarbij staat er geen buitenunit met ventilator. Daar staat tegenover dat de aanleg ingrijpender is en dat er in de tuin gewerkt moet worden. Bij weinig buitenruimte of een nauwe erfgrens is het een serieus alternatief.

Hoor ik de buitenunit in mijn eigen huis?

Dat komt doorgaans door trillingen die via de gevel naar binnen komen, niet door het geluid door de lucht. Een plaatsing op een sokkel of een ophanging met trillingsdempers lost dat meestal op.

Wat je nu kunt doen

Loop je tuin rond en kijk waar de unit het verst van de erfgrens en van slaapkamerramen af kan staan, en welke kant hij dan uitblaast. Dat is de informatie waarmee een installateur bij het eerste bezoek al iets kan.

Vraag in elk voorstel om een geluidsberekening voor die plek en om de manier waarop de unit wordt gemonteerd. Wat er verder bij een warmtepomp komt kijken, staat op onze pagina over de warmtepomp, en de veelgestelde vragen per onderwerp vind je in de kennisbank.

Wil je voorstellen naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt vragen over je woning, wij zoeken installateurs die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.