Een warmtepomp zonder vloerverwarming: kan dat?

Je huis heeft gewone radiatoren, een tegelvloer die je net hebt laten leggen, en overal lees je dat een warmtepomp vloerverwarming nodig heeft. Dan lijkt de deur dicht voordat je goed hebt gekeken.

Dat is hij niet. Een warmtepomp heeft geen vloerverwarming nodig. Hij heeft een afgiftesysteem nodig dat genoeg warmte in je kamer krijgt bij een lage watertemperatuur. Vloerverwarming is daar erg goed in, maar het is niet de enige manier.

Wat een warmtepomp echt van je huis vraagt

Een cv-ketel maakt water heet en stuurt dat naar je radiatoren. Een warmtepomp kan dat ook, maar hoe hoger hij het water moet maken, hoe zwaarder hij het heeft en hoe meer stroom het kost. Hij is op zijn best bij water dat lauw aanvoelt in plaats van heet.

Daar zit het hele vraagstuk. Lauw water in een radiator geeft minder warmte af dan heet water in diezelfde radiator. Wil je bij een lagere watertemperatuur dezelfde kamer warm krijgen, dan moet er meer oppervlak zijn dat die warmte afgeeft, of er moet lucht langs dat oppervlak bewegen.

Oppervlak. Een grotere radiator, of een tweede radiator, geeft bij lauw water nog genoeg warmte af. Vloerverwarming is in feite één enorme radiator: je hele vloer.

Beweging. Een radiator met ingebouwde ventilatoren blaast lucht langs de lamellen. Daarmee haalt een kleiner toestel eruit wat een groot vlak anders passief doet.

Vraag. Hoe beter je woning de warmte vasthoudt, hoe minder je kamer per uur nodig heeft, en hoe eerder je bestaande radiatoren volstaan. Isolatie verandert dus niet alleen je rekening, maar ook wat er aan je afgifte moet gebeuren.

Die drie samen bepalen het antwoord, en ze verschillen per kamer. Je woonkamer kan prima meekomen terwijl de slaapkamer boven achterblijft.

Waarom vloerverwarming zo vaak genoemd wordt

Omdat het de makkelijkste route is, niet de enige. Een vloer heeft een groot oppervlak, dus lauw water is er genoeg. Bovendien geeft een vloer zijn warmte gelijkmatig af, waardoor een kamer rustiger warm wordt.

Het nadeel is het werk. In een bestaande woning betekent vloerverwarming ofwel de vloer eruit, ofwel infrezen in de bestaande dekvloer, en dat is een stevige ingreep met bijkomende keuzes over de vloerafwerking. Wat dat inhoudt, staat in vloerverwarming infrezen.

Daarom kiezen veel mensen voor iets ertussenin: vloerverwarming op de begane grond, waar de vloer toch al open moet, en aangepaste radiatoren boven. Dat mag door elkaar, mits het per ruimte is doorgerekend; zie vloerverwarming naast radiatoren.

Hoe je erachter komt of je huis het aankan

Er is een proef die je zelf kunt doen, in de winter, zonder dat het iets kost.

Zet de aanvoertemperatuur van je cv-ketel een flink stuk lager dan hij nu staat en laat hem zo een week of twee staan bij koud weer. Worden je kamers dan nog warm, dan komt je bestaande afgiftesysteem een heel eind. Blijft één kamer achter, dan weet je precies welke.

Dit is geen vervanging van een berekening, maar het is de beste indicatie die je zelf hebt, en het geeft je iets om aan een installateur voor te leggen.

Wat de installateur er daarna bij doet, is een warmteverliesberekening per ruimte. Hij kijkt naar de afmetingen van de kamer, naar wat er aan isolatie in de gevels, het dak en de vloer zit, naar het glas, en naar het oppervlak van de radiator die er hangt. Daaruit rolt per kamer of het bestaande toestel meekomt bij de watertemperatuur waarop de warmtepomp gaat draaien.

Vraag om die berekening. Een installateur die zonder rekenwerk zegt dat al je radiatoren eruit moeten, verkoopt je misschien meer dan nodig is. Een installateur die zonder rekenwerk zegt dat ze allemaal kunnen blijven, geeft je misschien een huis dat in februari niet warm wordt.

De routes zonder je vloer open te breken

Als de berekening zegt dat er iets moet veranderen, zijn dit de opties. Ze zijn te combineren, en dat is meestal ook het antwoord.

• Eén of enkele radiatoren vervangen door een grotere in dezelfde nis. Vaak is er meer hoogte of diepte mogelijk dan je denkt.
• Lage-temperatuurradiatoren met ingebouwde ventilatoren, waar de ruimte voor een groter vlak er niet is.
• Vloerverwarming in alleen de ruimtes waar de vloer toch al aangepakt wordt, bijvoorbeeld de badkamer.
• Het waterzijdig inregelen van het hele systeem. Dit verandert niets aan je radiatoren en haalt er toch meer uit, omdat het water dan eerlijk wordt verdeeld.
• Isoleren waar dat nog makkelijk kan. Elke stap daar verlaagt de warmtevraag en verkleint het werk aan je radiatoren.
• Een hybride opstelling, waarbij de ketel de koudste dagen opvangt en je afgiftesysteem minder hoeft te presteren. Hoe dat werkt, staat in hoe een hybride warmtepomp werkt.

Welke radiatoren in jouw huis aan de beurt zijn en wat dat betekent, staat uitgebreider in moeten je radiatoren eruit.

Wanneer het echt niet verstandig is

Er zijn situaties waarin volledig elektrisch zonder vloerverwarming wel kan, maar niet slim is.

Een woning met enkel glas, een ongeïsoleerd dak en een koude vloer vraagt op een winterdag zo veel warmte dat je overal grote radiatoren nodig hebt en een fors toestel. Dan is isoleren de eerste stap, niet de installatie. Waarom dat zo is, staat in een warmtepomp in een slecht geïsoleerd huis.

En soms is het antwoord dat een deel van je huis het niet wordt. Een zolderkamer die zelden gebruikt wordt, hoeft niet dezelfde afgifte te krijgen als je woonkamer. Dat is een keuze die je mag maken, maar maak hem bewust en niet per ongeluk.

Veelgestelde vragen

Kan een warmtepomp op mijn bestaande radiatoren?

Soms wel, en dat verschilt per kamer. Het hangt af van het oppervlak van de radiator, van de isolatie van de ruimte en van de watertemperatuur waarop de warmtepomp gaat werken. Een installateur rekent dat per ruimte na en vervangt alleen wat niet meekomt.

Hoe test ik zelf of mijn radiatoren het aankunnen?

Zet de aanvoertemperatuur van je cv-ketel in de winter een flink stuk lager en laat dat een week of twee zo staan. Worden je kamers nog warm, dan komt je huidige afgifte een heel eind. Blijft er een kamer achter, dan weet je welke aandacht nodig heeft.

Wat zijn lage-temperatuurradiatoren?

Radiatoren die bij lauw water toch genoeg warmte afgeven, meestal doordat er kleine ventilatoren in zitten die lucht langs de lamellen blazen. Ze zijn een alternatief als er geen plek is voor een groter vlak. Ze hebben wel stroom nodig en ze zijn niet volledig geruisloos.

Moet ik dan overal vloerverwarming laten aanleggen?

Nee. Veel mensen kiezen vloerverwarming alleen op de begane grond of in de badkamer, waar de vloer toch al open moet, en passen boven de radiatoren aan. Die combinatie mag, zolang het systeem per ruimte is doorgerekend en netjes is ingeregeld.

Helpt inregelen echt, of is dat een verkooppraatje?

Het helpt, en het is een van de weinige posten die niets aan je huis verandert. Zonder inregelen gaat het warme water naar de radiator met de minste weerstand, en blijven verre kamers achter. Vraag of het inregelen in de offerte zit.

Is een hybride dan niet makkelijker?

Vaak wel, want je afgiftesysteem hoeft minder te presteren en je houdt de ketel voor de koudste dagen en je warme water. Het nadeel is dat je gasaansluiting blijft. Het is een verstandige tussenstap, geen eindpunt.

Wat je nu kunt doen

Doe deze winter de proef met een lagere aanvoertemperatuur en noteer per kamer wat er gebeurt. Dat kost niets en het is de informatie waarmee een installateur bij het eerste bezoek meteen verder kan.

Vraag daarna in elk voorstel om een warmteverliesberekening per ruimte en om een lijst van welke radiatoren blijven en welke niet. Meer over de keuzes staat op onze pagina over de warmtepomp en die over vloerverwarming.

Wil je voorstellen naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt vragen over je woning, wij zoeken installateurs die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.