Wanneer heeft een warmtepomp een buffervat nodig?

In de ene offerte staat een buffervat, in de andere niet, en je berging is al vol. Dan is de vraag wie er iets bij verkoopt en wie iets weglaat.

Vaak is het geen van beide. Een buffervat is niet standaard en niet overbodig: of je er een nodig hebt, hangt af van hoeveel water er in je systeem zit en van hoe je verwarming per ruimte wordt geregeld. Dat is na te rekenen, en dus ook na te vragen.

Wat een buffervat doet

Een buffervat is een geïsoleerd vat met water dat in je verwarmingssysteem hangt. Het maakt geen warmte en het slaat niets op voor de lange duur. Het doet één ding: het vergroot de hoeveelheid water die door je systeem rondgaat.

Dat klinkt nutteloos tot je weet waar een warmtepomp last van heeft. Een warmtepomp wil lang en rustig doordraaien op een laag vermogen. Zit er weinig water in het systeem, dan is dat water in een paar minuten op temperatuur, slaat het toestel af, koelt het water snel weer af en start hij opnieuw. Dat heen en weer schakelen heet pendelen.

Pendelen kost verbruik. Elke start vraagt meer van de compressor dan doordraaien.

Pendelen kost levensduur. Het aantal starts is voor een compressor een vorm van slijtage.

Pendelen maakt je huis ongelijk warm. Een systeem dat steeds aan en uit gaat, komt nooit in een rustige toestand.

Een buffervat geeft de warmtepomp water om in te werken. Daarmee wordt een cyclus langer en het aantal starts kleiner.

Het tweede doel: ruimte om te ontdooien

Er is nog een reden, en die wordt vaker vergeten. Als het buiten koud en vochtig is, vriest de buitenunit aan. Om dat ijs kwijt te raken draait de warmtepomp de zaak tijdelijk om en haalt hij warmte uit het verwarmingswater.

Daar moet warmte voor beschikbaar zijn. Zit er te weinig water in het systeem, dan kan de warmtepomp het ontdooien niet netjes afmaken, en dat merk je aan een buitenunit die er in januari langer over doet of in storing gaat. Hoe ontdooien werkt staat in doet een warmtepomp het ook als het vriest.

Wanneer je er een nodig hebt

Deze situaties zijn de reden dat een installateur een vat inrekent.

Radiatoren met thermostaatknoppen. Draaien alle kranen in huis dicht omdat de kamers warm zijn, dan houdt de warmtepomp bijna geen water meer over om in rond te pompen. Dit is de meest voorkomende reden.

Weinig waterinhoud in het systeem. Een huis met een paar kleine radiatoren en korte leidingen bevat weinig water. Wat er precies in zit, is per radiator uit te rekenen; een installateur hoort dat te doen en niet te gokken.

Zones die apart worden geregeld. Een systeem waarbij de vloer beneden en de radiatoren boven los van elkaar aan en uit gaan, kan zomaar een groot deel van zijn afgifte dichtzetten.

Een warmtepomp die ruim gekozen is. Hoe meer vermogen, hoe meer water er nodig is om dat vermogen kwijt te kunnen.

Andersom zijn er systemen waarin een buffervat weinig toevoegt. Vloerverwarming bevat veel water, en als de groepen grotendeels open blijven staan, heeft de warmtepomp genoeg om in te werken. Een vat kost dan alleen ruimte, geld en warmteverlies. Hoe je vloerverwarming en een warmtepomp op elkaar afstemt, staat in vloerverwarming en een warmtepomp.

Vraag de installateur om de waterinhoud van jouw systeem en de minimale inhoud die het toestel volgens de fabrikant nodig heeft. Staat het vat er zonder dat die twee getallen zijn genoemd, dan is het een aanname en geen berekening.

Dit is niet je warmwaterboiler

Deze twee vaten worden constant verward, en dat is logisch: het zijn allebei geïsoleerde vaten die naast elkaar in dezelfde ruimte staan.

Een boiler maakt je kraan- en douchewater warm. Dat water is drinkwater, wordt op een hogere temperatuur gehouden en heeft met je radiatoren niets te maken. Een buffervat zit in de kring van je verwarming en dat water komt nooit uit je kraan.

Je kunt dus beide nodig hebben, en dat is in een woning zonder gasaansluiting eerder regel dan uitzondering. Reken er bij de plaatsing op dat er twee vaten komen, niet één.

Hoeveel ruimte het vraagt, en waar het komt

Een buffervat staat binnen, in een verwarmde ruimte, want warmte die het vat verliest is warmte die je hebt gekocht. Een berging die zelf niet geïsoleerd is, is daarmee een minder goede plek dan hij lijkt.

Wat je in de praktijk tegenkomt: een vat heeft naast zijn eigen maat ook ruimte nodig om de aansluitingen te maken, en ruimte erboven om het te ontluchten. Een vol vat water is zwaar, dus op een houten zoldervloer is de draagkracht een vraag die vooraf gesteld hoort te worden. En er hoort een lekbak of een afvoer in de buurt te zijn.

Er zijn opstellingen waarbij het vat in de retourleiding hangt en opstellingen waarbij het parallel wordt aangesloten. Dat is werk voor de installateur, maar het verschil is niet onschuldig: een vat dat verkeerd is aangesloten, mengt warm en koud water en verpest juist de lage aanvoertemperatuur waarvoor je het hele systeem hebt gekozen.

Hoe je het in de offerte terugziet

Zoek deze punten op. Ze scheiden een doorgerekende offerte van een offerte met een vat erbij.

• De inhoud van het vat, en waarom die maat is gekozen.
• De berekende waterinhoud van je bestaande systeem.
• Hoe het vat wordt aangesloten: in serie in de retour, of parallel.
• Of de isolatie van het vat en de aansluitleidingen erbij zit.
• Of het waterzijdig inregelen na de plaatsing in de prijs staat.

Over het inregelen zelf gaat de verdeler inregelen; zonder die stap blijft ook een goed gekozen vat dweilen met de kraan open. Wil je weten of jouw radiatoren het bij lage temperatuur halen, kijk dan in je radiatoren aanpassen voor een warmtepomp.

Voor een buffervat bestaat geen onafhankelijke prijsindicatie. Wat het in jouw woning betekent, hangt af van de maat, de plek en het leidingwerk dat erbij komt. Waar de prijs van een warmtepomp uit bestaat, staat op onze pagina over de warmtepomp. De actuele subsidiestand staat op rvo.nl.

Wat je nu kunt doen

Kijk eerst wat er in je huis hangt: heb je vloerverwarming, radiatoren met thermostaatknoppen, of een mengvorm? Dat is de informatie waarmee een installateur kan beginnen. Zitten er knoppen op al je radiatoren, dan is de kans groot dat een vat of een andere manier van regelen ter sprake komt, en dan weet je nu waarom.

Krijg je offertes waarin de een een vat rekent en de ander niet, vraag dan aan beiden om de waterinhoud van je systeem. Het antwoord vertelt je meer over de installateur dan over het vat.

Wil je offertes naast elkaar leggen, vul dan de offertecheck in. Dat is gratis en vrijblijvend, en je ziet de offertes in dezelfde opbouw en in de volgorde waarin ze binnenkwamen. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.

Veelgestelde vragen

Heb ik altijd een buffervat nodig bij een warmtepomp?

Nee. Het hangt af van hoeveel water er in je systeem zit en of je afgifte kan dichtslaan. Bij vloerverwarming die grotendeels open blijft staan is een vat vaak niet nodig; bij radiatoren met thermostaatknoppen op elke kamer meestal wel.

Wat is het verschil tussen een buffervat en een boiler?

Een boiler maakt je kraan- en douchewater warm. Een buffervat hangt in de kring van je verwarming en vergroot de hoeveelheid water waarin de warmtepomp kan werken. Dat water komt nooit uit je kraan. In een woning zonder gas heb je vaak beide.

Waarom staat er in de ene offerte een vat en in de andere niet?

Omdat de een de waterinhoud van je systeem heeft uitgerekend en de ander een standaardopstelling aanbiedt, of omdat ze een andere manier kiezen om pendelen te voorkomen. Vraag naar de berekende waterinhoud, dan weet je welke van de twee het is.

Hoeveel ruimte kost een buffervat?

Naast de maat van het vat zelf heb je ruimte nodig voor de aansluitingen, ruimte erboven om te ontluchten en een plek waar een lekkage geen schade doet. Op een houten vloer is het gewicht van een vol vat een punt om vooraf na te laten kijken.

Kan een buffervat mijn systeem minder zuinig maken?

Dat kan, als het verkeerd is aangesloten of slecht is geïsoleerd. Een vat dat warm en koud water mengt, duwt je aanvoertemperatuur omhoog, en juist een lage aanvoertemperatuur is waar een warmtepomp zijn winst haalt. Laat de aansluitwijze in de offerte benoemen.

Helpt een buffervat tegen kamers die niet warm worden?

Meestal niet. Ongelijke warmte komt vaker doordat het systeem nooit waterzijdig is ingeregeld of doordat een radiator te klein is voor lage temperatuur. Laat dat eerst nakijken, want dat is een fractie van het werk.