Airco als warmtepomp: verwarmen en koelen met één toestel

Het is november, je airco hangt er al voor de zomer, en iemand zegt dat je hem ook kunt gebruiken om te verwarmen. Dan vraag je je af of dat wel echt werkt.

Het werkt, en het is zelfs waar je toestel technisch voor is gemaakt: een airco ís een warmtepomp. Hij verplaatst warmte, en in de winter doet hij dat precies andersom dan in de zomer.

Uit 1 kilowattuur stroom haalt een warmtepomp 3 tot 5 kilowattuur warmte, volgens Milieu Centraal, en dat geldt ook voor dit toestel.

Hieronder staat hoe dat werkt, wanneer het loont, de drie dingen die een airco als warmtepomp niet kan, en hoe koelen met een warmtepomp verschilt van koelen met een airco.

Hetzelfde apparaat, andere richting

Een airco haalt in de zomer warmte uit je kamer en zet die buiten. In de winter draait het circuit om: hij haalt warmte uit de buitenlucht en blaast die naar binnen.

Dat klinkt tegenstrijdig als het buiten vriest, maar buitenlucht van min vijf graden bevat nog steeds warmte. Een koudemiddel dat nog kouder is neemt die op; door het samen te persen wordt het heet genoeg om er een kamer mee te verwarmen.

De officiële naam zegt waar de warmte vandaan komt en waar hij heen gaat. Lucht/lucht: uit de buitenlucht, naar de binnenlucht. Lucht/water: uit de buitenlucht, naar het water van je radiatoren. Dat ene woord is het hele verschil, en meer daarover staat op lucht/lucht-warmtepomp.

Wanneer het loont

Niet altijd, en de situaties waarin het wél loont zijn concreet.

In het voor- en najaar. Een airco op lage stand in oktober of maart verwarmt één ruimte, terwijl de cv-ketel het hele huis zou moeten opstoken. Dat is de winst die het vaakst wordt vergeten.

In een ruimte die de ketel slecht bereikt. Een uitbouw, een zolderkamer, een werkkamer boven de garage. Daar is bijverwarmen met een airco vaak goedkoper dan de hele installatie harder laten werken.

In een goed geïsoleerd huis. Hoe minder warmte er weglekt, hoe minder uren het toestel hoeft te draaien en hoe gunstiger de verhouding blijft.

Wanneer het tegenvalt

Op de koudste dagen. Hoe kouder het buiten is, hoe meer stroom hij nodig heeft voor dezelfde warmte. Juist als je hem het hardst nodig hebt, is zijn rendement het laagst.

In een slecht geïsoleerd huis. Dan moet hij lang en hard draaien, precies in de periode dat hij het minst efficiënt is. Verhalen over tegenvallende rekeningen komen vaak uit zulke woningen.

Als je het als hoofdverwarming gebruikt. Voor koelen publiceert Milieu Centraal zo’n 80 kWh per jaar bij 110 uur gebruik voor een single split.

Voor verwarmen publiceert dezelfde bron geen jaarverbruik, en wij ook niet: dat hangt te veel af van je woning en van hoeveel uur hij aan staat. Wie hem vier maanden als hoofdverwarming gebruikt, zit op een veelvoud van dat koelgetal.

Drie dingen die hij niet kan

Dit is waar de vergelijking met een “echte” warmtepomp stukloopt, en het is eerlijker om het vooraf te weten.

Hij maakt geen warm water. Je douche en je kraan blijven op de ketel, en daarmee blijft je gasaansluiting staan, met het vastrecht van € 360 per jaar.

Hij voedt je radiatoren niet. Hij blaast warme lucht de kamer in. Wat er in huis ligt om warmte te verspreiden, doet niet mee; in een huis met gangen en dichte deuren verwarmt hij alleen de ruimtes waar een unit hangt.

Er is geen subsidie. Voor een lucht/lucht-warmtepomp bestaat geen ISDE, ook niet als het toestel aantoonbaar kan verwarmen. Ter vergelijking: op een hybride van 4 kW zit € 2.125 en op een volledig elektrische van 8 kW € 3.025.

Naast de andere twee gezet

Drie opstellingen die allemaal warmtepomp heten, en wat ze werkelijk doen:

	Lucht/lucht (airco)	Hybride	Lucht/water
Verwarmt	de kamers met een unit	het hele huis, met de ketel erbij	het hele huis
Warm water	nee	ja, via de ketel	ja
Voedt radiatoren	nee	ja	ja
Gasaansluiting	blijft	blijft	kan eruit
ISDE 2026	geen	€ 2.125 bij 4 kW	€ 3.025 bij 8 kW
Indicatie aanschaf	€ 2.500 single split	€ 6.200	€ 12.000

De aanschafbedragen zijn gemiddelden van Milieu Centraal. Die van de hybride (4 kW) en de volledig elektrische (8 kW) zijn inclusief btw en plaatsen; bij de airco zegt Milieu Centraal niet of de installatie erbij zit. De subsidie is de ISDE van RVO voor 2026, peildatum oktober 2026. Wat het bij jou wordt, staat in de offerte.

Voor 2027 heeft RVO een lagere ISDE voor lucht/water-warmtepompen aangekondigd, en dat is nog een voornemen. In het rekenvoorbeeld van RVO krijgt een slimme lucht/water-warmtepomp van 4 kW met A+++ dan € 1.955. De stand van zaken houdt RVO bij op rvo.nl.

Die laatste rij verklaart waarom de vergelijking zo vaak misgaat. Een airco lijkt ruim twee keer goedkoper dan een hybride, maar hij doet ook iets anders en krijgt geen subsidie.

Netto is het verschil kleiner dan de bedragen suggereren, en de twee zijn geen alternatieven voor elkaar.

Koelen met een warmtepomp: airco of lucht/water

Koelen is waar een airco voor is gemaakt, en daarin verschilt hij het meest van de warmtepomp die je huis via water verwarmt. Beide heten warmtepomp, maar ze koelen op een heel andere manier.

Een airco koelt actief en snel. Hij haalt warmte uit de lucht in de kamer en blaast koele lucht terug. Hij haalt daarbij ook vocht uit de lucht, en dat maakt een warme dag pas echt draaglijk.

Voor koelen rekent Milieu Centraal bij een single split met zo’n 80 kWh per jaar bij 110 uur gebruik.

Een lucht/water-warmtepomp koelt via het water. Sommige toestellen kunnen in de zomer koel water door je vloerverwarming sturen. Niet elke warmtepomp met buitenunit heeft die functie, dus vraag het na.

Verwacht geen airco. Volgens Milieu Centraal kan een warmtepomp je huis tijdens een hittegolf een paar graden afkoelen, en dat merk je wel.

Een bodemwarmtepomp koelt het zuinigst. Met vloerverwarming erbij noemt Milieu Centraal dit een energiezuinige manier van koelen. De warmte uit je huis gaat de bodem in, en daar heb je in de winter weer wat aan.

	Airco (lucht/lucht)	Lucht/water met vloerverwarming	Bodemwarmtepomp met vloerverwarming
Hoe het koelt	koele lucht in de kamer	koel water door de vloer	koel water uit de bodem door de vloer
Wat je merkt	snel koeler en droger	een paar graden koeler	een paar graden koeler
Kan elk toestel het	vrijwel elke split	alleen sommige toestellen	ja, met vloerverwarming
Stroom	ongeveer 80 kWh bij 110 uur, single split	geen onafhankelijk cijfer	zuinig, volgens Milieu Centraal

Via gewone radiatoren werkt koelen maar beperkt, schrijft Milieu Centraal. Koud water laat ze ‘zweten’, en daarom mag het water maar tot ongeveer 18 graden omlaag, afhankelijk van hoe vochtig het is.

Er zijn radiatoren met ventilatoren die er wel voor gemaakt zijn, met een eigen afvoer voor het condenswater; vraag het na als je dat wilt.

Wat vloerkoeling wel en niet doet, staat uitgewerkt in koelen met vloerverwarming. Wil je echt koelen op de warmste dagen, dan kom je bij een airco uit, ook als je huis al een warmtepomp heeft.

Wat je er praktisch mee moet

Heb je al een airco, dan is verwarmen ermee gratis uitproberen. Zet hem in het najaar een paar weken op verwarmen in plaats van de ketel voor die ene kamer, en kijk wat je meters doen.

Overweeg je er een te kopen en is verwarmen een deel van je motief, let dan op de SCOP in plaats van alleen de SEER.

De SEER gaat over koelen, de SCOP over verwarmen, en ze lopen niet gelijk op: bij één fabrikant haalt het kleinste model SCOP 5,20 (A+++) en het grootste 4,20 (A+).

Wil je je hele verwarming vervangen en niet alleen bijverwarmen, dan is dit niet het toestel. Dan gaat het over een hybride of een lucht/water-opstelling, en daar zit ook de subsidie.

Wat je nu kunt doen

Zoek het type van je binnenunit op en kijk in het boekje of de stand voor verwarmen erbij zit. Vrijwel elk modern toestel heeft hem, maar oudere modellen die alleen koelen bestaan.

Kijk daarna naar je isolatie voordat je conclusies trekt over het rendement. Een airco die in een tochtig huis tegenvalt, is zelden een slecht toestel.

Overweeg je de stap naar verwarmen voor je hele woning, dan staan de bedragen per opstelling op wat een warmtepomp kost en de subsidie op de ISDE-subsidie.

Meer over verwarmen met je airco in de praktijk staat in verwarmen met airco. Wil je weten wat een geplaatste installatie voor jouw woning kost: vul de offertecheck voor een airco in.

Je beantwoordt een aantal vragen over je woning. Iemand van ons bekijkt de aanvraag en zoekt installateurs die dit werk doen en in jouw regio komen. Hun offertes krijg je in dezelfde opbouw naast elkaar. Niet op prijs gesorteerd, gratis en vrijblijvend.

Veelgestelde vragen

Is een airco een warmtepomp?

Ja. De officiële naam is lucht/lucht-warmtepomp. Hij verplaatst warmte, net als elke warmtepomp, en in de winter doet hij dat van buiten naar binnen. Uit 1 kWh stroom maakt een warmtepomp 3 tot 5 kWh warmte, volgens Milieu Centraal.

Werkt verwarmen met een airco ook als het vriest?

Ja, maar minder efficiënt. Hoe kouder het buiten is, hoe meer stroom hij nodig heeft voor dezelfde warmte. In een goed geïsoleerd huis is dat te overzien; in een tochtig huis moet hij juist dan het hardst werken.

Kan ik mijn cv-ketel vervangen door airco’s?

Voor de verwarming soms, voor het warme water niet. Een lucht/lucht-warmtepomp maakt geen warm water, dus de ketel blijft staan voor de douche en de kraan, en daarmee ook de gasaansluiting en het vastrecht van € 360 per jaar.

Kan een warmtepomp ook koelen?

Een airco koelt altijd, want koelen is waar hij voor gemaakt is. Een lucht/water-warmtepomp kan het soms, via de vloerverwarming. Volgens Milieu Centraal koelt een warmtepomp je huis tijdens een hittegolf een paar graden af; een bodemwarmtepomp met vloerverwarming doet dat het zuinigst.

Krijg ik subsidie als ik met mijn airco verwarm?

Nee. Voor een lucht/lucht-warmtepomp is geen ISDE beschikbaar, ook niet als het toestel kan verwarmen. Op een hybride van 4 kW zat in 2026 € 2.125 en op een volledig elektrische van 8 kW € 3.025. Voor 2027 is een lager bedrag voor lucht/water aangekondigd.

Waar let ik op als verwarmen belangrijk voor me is?

Op de SCOP en niet alleen op de SEER. De SEER gaat over koelen, de SCOP over verwarmen, en ze lopen niet gelijk op binnen één reeks: grotere modellen halen vaak een lagere SCOP dan de kleinste.