Wat is een warmteverliesberekening en waarom telt die?

Een warmteverliesberekening is een som die uitrekent hoeveel warmte jouw woning per uur verliest bij een bepaalde buitentemperatuur. Dat getal bepaalt welk vermogen de warmtepomp moet hebben, en het is het verschil tussen een offerte die op jouw huis is gebaseerd en een offerte die op een vuistregel rust.

Het klinkt als iets voor de installateur en niet voor jou. Toch is het handig om te weten wat erin zit, want als je het eenmaal herkent, zie je meteen welke offertes serieus naar je woning hebben gekeken.

Wat de berekening eigenlijk doet

Een huis lekt warmte op twee manieren. Door de schil heen, dus via muren, dak, vloer, ramen en deuren, en door lucht die naar buiten gaat en koude lucht die ervoor terugkomt. Allebei die stromen zijn te berekenen.

Voor de schil kijkt de berekening per onderdeel naar het oppervlak en naar hoe goed dat onderdeel isoleert. Een gevel van dertig vierkante meter met spouwisolatie verliest minder dan dezelfde gevel zonder. Enkel glas verliest meer dan dubbel glas, en dubbel glas meer dan HR+±glas. Elk vlak krijgt zijn eigen regel.

Voor de lucht kijkt de berekening naar ventilatie en naar kieren. Een woning die mechanisch ventileert heeft een andere luchtstroom dan een woning met alleen roosters, en een goed kierdichte woning verliest minder dan een tochtige.

Die twee stromen opgeteld bij de koudste buitentemperatuur waarop het systeem nog moet voldoen, dat is het benodigde vermogen. Daar komt nog bij hoeveel warm water je gebruikt, want dat kost apart energie.

Waarom een vuistregel hier misgaat

De snelle manier is: kijk naar het bouwjaar en de vierkante meters, pak er een tabel bij en kies een vermogen. Dat gaat vaak ongeveer goed en soms flink mis, en je merkt het verschil pas als het buiten koud is.

Twee huizen uit hetzelfde bouwjaar met dezelfde oppervlakte kunnen heel verschillend presteren. In het ene is de spouw nageïsoleerd en zit er HR+±glas in, in het andere niet. Een hoekwoning heeft meer gevel aan de buitenlucht dan een tussenwoning van dezelfde maat. Een woning met een grote glaspui op het noorden verliest meer dan dezelfde woning met kleine ramen.

Een vuistregel kent die verschillen niet. Hij kan niet anders dan uitgaan van een gemiddelde, en jouw huis is niet gemiddeld.

Wat er gebeurt als het vermogen niet klopt

Te klein is het probleem dat iedereen verwacht. Op de koudste dagen haalt de warmtepomp de gevraagde temperatuur niet, en springt het elektrische element bij. Dat werkt, maar het is de duurste manier om een huis te verwarmen, en precies op de dagen dat je er het meest van nodig hebt.

Te groot is het probleem dat minder mensen zien aankomen. Een warmtepomp die veel meer kan dan het huis vraagt, draait het grootste deel van het seizoen in korte stoten: aan tot de ruimte op temperatuur is, dan uit, dan weer aan. Dat heet pendelen. Elke start kost energie, het rendement zakt, en de onderdelen die telkens aan- en uitgaan slijten sneller. Je hebt dan meer betaald voor een toestel dat het minder goed doet.

Daartussenin zit de maat die klopt, en die is niet te raden.

Hoe je ziet of een offerte erop rust

Je hoeft de som niet zelf te kunnen maken. Je kunt wel zien of hij gemaakt is.

Vraag of de berekening bij de offerte zit en of je hem mag inzien. Een installateur die hem heeft gemaakt, laat hem meestal graag zien. In zo’n document staan jouw gevels, jouw ramen en jouw isolatie, en niet alleen een merk en een vermogen.

Let ook op of de uitgangspunten kloppen met wat je zelf weet. Staat er spouwisolatie genoemd terwijl die er niet is? Staat het dakoppervlak er goed in? Als jij een fout ziet in de invoer, klopt de uitkomst ook niet, en dan is dit hét moment om het te zeggen.

Komt een vermogen uit de lucht vallen, zonder onderbouwing, dan is dat op zichzelf geen bewijs dat het fout is. Het is wel een vraag waard. Op zo lees je een warmtepomp-offerte staat waar je verder op kunt letten als je offertes naast elkaar hebt liggen.

Waarom dit ook over de temperatuur van je water gaat

De berekening zegt niet alleen hoeveel vermogen je nodig hebt, maar ook bij welke aanvoertemperatuur je dat vermogen uit je radiatoren of vloerverwarming kunt halen. Dat tweede getal bepaalt hoe zuinig de warmtepomp draait, want hoe lager de temperatuur van het water, hoe minder de warmtepomp hoeft te werken.

Soms komt daar iets praktisch uit: met een paar grotere radiatoren in de kamers die achterblijven, kan de hele woning op een lagere temperatuur draaien. Dat is goedkoper dan een zwaardere warmtepomp kopen om hetzelfde probleem te overschreeuwen. Op radiatoren aanpassen voor een warmtepomp gaat het daar verder over.

Ook de andere kant komt soms uit de som. Als blijkt dat het verlies vooral door het dak of door de ramen gaat, kan het verstandiger zijn om dáár eerst iets aan te doen. Een beter geïsoleerd huis heeft een kleinere warmtepomp nodig, en dat scheelt twee keer: in de aanschaf en in het gebruik. Op verduurzamen en je energielabel staat hoe die volgorde uitpakt.

Wie hem maakt, en wanneer

Een goede installateur maakt de berekening voordat hij een toestel voorstelt, niet erna. Dat betekent meestal dat hij langskomt, of in elk geval genoeg vraagt om de invoer te kunnen vullen.

Dat is ook het verschil tussen de schattingen op onze dienstpagina’s en een offerte. Die schattingen komen van onafhankelijke partijen en gelden voor een gemiddelde woning; ze staan er met hun bron en peildatum, en ze zijn bruikbaar om te zien of je plan in de richting van je budget zit. Een prijs die uit een formulier rolt, rust op aannames over jouw isolatie en jouw ramen die niemand heeft gecontroleerd. Op warmtepomp laten installeren staan die schattingen, en op over ons leggen we uit waarom we het onderscheid belangrijk vinden.

Wat je nu kunt doen

Verzamel vast wat je weet over je woning: bouwjaar, wat er aan isolatie is gedaan en wanneer, wat voor glas er zit, en of er ergens vocht of tocht is. Hoe beter die invoer, hoe scherper de uitkomst.

Weet je het niet precies, dan is dat geen bezwaar. “Weet ik niet” is een bruikbaar antwoord, en een installateur die langskomt kan het grootste deel zelf vaststellen.

Wil je offertes die op jouw woning zijn gebaseerd, vul dan de offertecheck in. We kijken zelf welke bedrijven bij jouw woning en regio passen, en je krijgt de offertes in dezelfde opbouw naast elkaar, zodat je kunt zien welke installateur de som heeft gemaakt en welke niet.

Veelgestelde vragen

Wat rekent een warmteverliesberekening precies uit?

Hoeveel warmte jouw woning per uur verliest bij een bepaalde buitentemperatuur. Dat gebeurt langs twee wegen: door de schil heen, dus via muren, dak, vloer, ramen en deuren, en door lucht die naar buiten gaat met koude lucht die ervoor terugkomt. Die twee stromen opgeteld bij de koudste buitentemperatuur waarop het systeem nog moet voldoen, is het benodigde vermogen. Daar komt je warmwatergebruik nog bij.

Waarom is een vuistregel op bouwjaar en oppervlakte niet genoeg?

Omdat twee huizen uit hetzelfde bouwjaar met dezelfde oppervlakte heel verschillend kunnen presteren. In het ene is de spouw nageïsoleerd en zit er HR+±glas, in het andere niet. Een hoekwoning heeft meer gevel aan de buitenlucht dan een tussenwoning van dezelfde maat. Een vuistregel kan niet anders dan uitgaan van een gemiddelde, en jouw huis is niet gemiddeld.

Wat gebeurt er als de warmtepomp te groot is?

Dan draait hij het grootste deel van het seizoen in korte stoten: aan tot de ruimte op temperatuur is, dan uit, dan weer aan. Dat heet pendelen. Elke start kost energie, het rendement zakt, en de onderdelen die telkens aan- en uitgaan slijten sneller. Je hebt dan meer betaald voor een toestel dat het minder goed doet.

En als hij te klein is?

Dan haalt de warmtepomp op de koudste dagen de gevraagde temperatuur niet en springt het elektrische element bij. Dat werkt, maar het is de duurste manier om een huis te verwarmen, en precies op de dagen dat je er het meest van nodig hebt.

Hoe zie ik of een offerte op de berekening rust?

Vraag of de berekening bij de offerte zit en of je hem mag inzien; een installateur die hem heeft gemaakt, laat hem meestal graag zien. In zo’n document staan jouw gevels, jouw ramen en jouw isolatie, en niet alleen een merk en een vermogen. Controleer de uitgangspunten tegen wat je zelf weet: staat er spouwisolatie genoemd die er niet is, dan klopt de uitkomst ook niet.

Komt er soms iets anders dan een vermogen uit?

Ja, en dat is vaak het nuttigste deel. Met een paar grotere radiatoren in de kamers die achterblijven, kan de hele woning op een lagere aanvoertemperatuur draaien, en dat is goedkoper dan een zwaardere warmtepomp kopen om hetzelfde probleem te overschreeuwen. Blijkt het verlies vooral door het dak of de ramen te gaan, dan kan het verstandiger zijn daar eerst iets aan te doen: een beter geïsoleerd huis heeft een kleinere warmtepomp nodig, en dat scheelt in de aanschaf en in het gebruik. Welke types er zijn, staat op warmtepomp laten installeren.