Van het gas af: in welke stappen je dat aanpakt

Je leest ergens dat je woning van het gas af moet, en de volgende gedachte is meteen een warmtepomp en een verbouwing. Zo werkt het in de praktijk zelden.

Van het gas af is geen aankoop maar een reeks stappen, en de volgorde doet meer dan de keuze van het toestel. Wie eerst een warmtepomp neerzet in een woning die de warmte niet vasthoudt, heeft een duur apparaat dat hard moet werken. Wie eerst de schil aanpakt, houdt alle opties open.

Hieronder staat die volgorde, met per stap wat je nu doet en wat je met een gerust hart uitstelt.

Begin bij de schil, niet bij het toestel

De schil is alles wat je huis van buiten scheidt: het dak, de vloer, de muren, het glas en de kieren. Die bepalen hoeveel warmte je nodig hebt, en dus welk systeem straks kan.

Hier zit de kern van de volgorde. Het vermogen van je verwarming volgt uit je warmtevraag. Verklein je de warmtevraag eerst, dan kun je straks een kleiner toestel nemen en een lagere aanvoertemperatuur gebruiken. Doe je het omgekeerd, dan koop je vermogen dat je later niet meer nodig hebt en dat je toch hebt betaald.

Wat meestal het meest oplevert. Vloerisolatie en dakisolatie zijn in veel Nederlandse woningen de eerste stap, omdat warmte naar boven verdwijnt en de kruipruimte koud blijft. Kierdichting is onopvallend werk met veel effect. Glas vervangen is ingrijpender en is vaak logisch op het moment dat je toch aan de kozijnen bezig bent.

Wat je in dezelfde beweging regelt. Een dichtere woning ventileert zichzelf niet meer. Wie isoleert zonder de ventilatie mee te nemen, verplaatst het vochtprobleem naar de koudste plek in huis. Isoleren en ventileren horen bij elkaar, en dat staat ook zo op onze pagina over ventilatie.

Of isoleren in jouw geval echt vóór installeren gaat, hangt van je woning af. Die afweging staat uitgebreider in eerst isoleren of eerst installeren.

Waar je warmte vandaan komt en hoe je hem afgeeft

Pas als je weet hoeveel warmte je nodig hebt, is de bron een zinnige vraag. En er hoort een tweede vraag bij die vaak wordt vergeten: hoe geef je die warmte af in de kamer?

De afgifte is de stille voorwaarde. Een warmtepomp werkt met lagere aanvoertemperaturen dan een cv-ketel. Dat betekent dat je afgifte meer oppervlak nodig heeft: grotere radiatoren, lage-temperatuurradiatoren met een ventilator, of vloerverwarming. Een installateur rekent dat per ruimte na en vervangt alleen wat niet uitkomt. Wat dat inhoudt, staat in radiatoren aanpassen voor een warmtepomp.

De tussenstap die de meeste woningen nemen. Een hybride opstelling zet een warmtepomp naast je bestaande ketel. De warmtepomp doet het werk op de dagen waarop dat kan, de ketel springt bij als het echt koud is en verzorgt vaak het warme water. Je radiatoren mogen meestal blijven en je gaat niet in één keer van het gas af. Hoe die verdeling werkt, staat in hoe een hybride warmtepomp werkt.

De volledige stap. Volledig elektrisch betekent dat er geen gas meer bij te pas komt, ook niet op de koudste dag. Dat vraagt om een woning die de warmte vasthoudt, om afgifte die op lage temperatuur werkt, en om een meterkast die het aankan. In veel woningen is dat de tweede beweging en niet de eerste.

Laat de aanvoertemperatuur berekenen voordat je een toestel kiest. Dat ene getal bepaalt of je radiatoren kunnen blijven, en het is het verschil tussen een systeem dat comfortabel draait en een systeem dat in januari tekortkomt.

Koken en warm water, de twee dingen die overblijven

Een gasaansluiting laten verwijderen kan pas als er geen gas meer nodig is. Dat betekent dat er twee dingen los van de verwarming geregeld moeten worden.

Koken. Elektrisch koken vraagt een eigen groep in de meterkast en meestal nieuwe pannen. Dit is de kleinste stap van het hele traject en je kunt hem op elk moment doen, ook als je verwarming nog op gas draait. Veel mensen doen dit als eerste, omdat de keuken toch al aan de beurt was.

Warm water. Dit is bij een warmtepomp het onderdeel waar de meeste woningen tegen een praktisch probleem aanlopen: een boiler heeft ruimte nodig. Reken op een kast of een hoek die je kwijt bent, en bedenk waar dat kan. Bij een hybride opstelling blijft je ketel het warme water doen en speelt dit nog niet.

Als beide geregeld zijn en de verwarming staat, kun je de gasaansluiting laten afsluiten en verwijderen. Dat regel je met je netbeheerder en er zitten kosten aan; wat er op dit moment aan tarieven en regels geldt, staat op rijksoverheid.nl en bij je eigen netbeheerder.

Wat je kunt uitstellen zonder spijt

Niet alles hoeft in één jaar, en een paar dingen kun je juist beter laten wachten.

Wat je wel nu doet, is nadenken over de volgorde en die één keer laten uittekenen. Je hoeft niet alles te laten uitvoeren om een plan te hebben. Een installateur of energieadviseur die je woning heeft gezien, kan opschrijven wat wanneer logisch is, en dan koop je niets dat later in de weg staat.

Wat je uitstelt zonder risico: het vervangen van radiatoren in kamers die je zelden gebruikt, het verwijderen van de gasaansluiting zolang je nog gas nodig hebt voor warm water, en het volledig elektrisch gaan zolang de schil niet klaar is.

Wat je niet uitstelt: de ventilatie bij een woning die je dichter maakt, en het inregelen na elke ingreep. Een systeem dat niet is ingeregeld levert koude hoeken en een hoger verbruik, ongeacht welk toestel eraan hangt.

Wat er aan subsidie voor welke stap is, verandert per jaar en per maatregel. Dat houdt rvo.nl bij, en dat is ook de plek om te kijken of je maatregelen in de juiste volgorde uitvoert voor de voorwaarden. Voor algemene indicaties is milieucentraal.nl de bron.

Veelgestelde vragen

Moet ik van het gas af?

Er is voor bestaande woningen geen datum waarop je gasaansluiting verdwijnt. Wat er per wijk en per jaar aan beleid geldt, verschilt en verandert; rijksoverheid.nl en je gemeente zijn daar de bron. Voor de meeste mensen is de praktische aanleiding een ketel die aan het eind is, of een verbouwing die toch al op de planning staat.

Kan ik een warmtepomp nemen zonder eerst te isoleren?

Technisch kan het, maar dan heb je meer vermogen en een hogere aanvoertemperatuur nodig, en dat merk je in je verbruik en je comfort. Is de isolatie matig, dan is een hybride opstelling vaak de verstandigste eerste stap en kun je later alsnog volledig elektrisch gaan.

Met welke stap zit je eigenlijk nooit fout?

Isolatie van de vloer en het dak, samen met kierdichting en aandacht voor de ventilatie. Die maatregelen verlagen je warmtevraag en houden elke latere keuze open, welk systeem je uiteindelijk ook neemt.

Moet ik alles in één keer doen?

Nee, en dat is ook zelden verstandig. Het traject valt uiteen in losse stappen die je over meerdere jaren kunt spreiden. Waar het op aankomt, is dat je de volgorde kent, zodat je niet iets koopt dat een latere stap in de weg zit.

Kan ik mijn radiatoren houden?

Soms wel. Een warmtepomp vraagt om meer afgiftevermogen bij een lagere temperatuur, dus per ruimte wordt nagerekend of de bestaande radiator genoeg oppervlak heeft. In veel woningen blijft een deel staan en wordt alleen in de koudste kamers iets vervangen.

Wanneer kan de gasaansluiting eruit?

Pas als er geen gas meer nodig is, dus ook niet voor koken en warm water. Het afsluiten en verwijderen regel je met je netbeheerder en daar zitten kosten aan. Zolang je een hybride opstelling hebt, blijft de aansluiting nodig.

Wat je nu kunt doen

Kijk eerst waar je woning staat: wat is er al geïsoleerd, hoe oud is je ketel, en hoe warm wordt het in de kamers die het slechtst uitpakken. Dat rijtje bepaalt je eerste stap, en die is bij de meeste woningen niet het toestel.

Laat daarna één keer iemand langskomen die je hele woning bekijkt in plaats van één product. Vraag om de warmtevraag, de benodigde aanvoertemperatuur en een volgorde. Daarmee kun je jaren vooruit plannen. Meer per dienst staat op de pagina over de warmtepomp en in de kennisbank.

Wil je offertes naast elkaar leggen: vul de offertecheck in. Je beantwoordt een aantal vragen over je woning, iemand van ons bekijkt de aanvraag en zoekt bedrijven die dit werk doen en in jouw regio komen, en je krijgt hun offertes in dezelfde opbouw te zien. Dat is gratis en vrijblijvend. Zo werkt het van aanvraag tot keuze.