Vloerverwarming ontluchten en het opstookprotocol uitgelegd

Je hoort geborrel bij de verdeler, of één kamer blijft koud terwijl de rest warm wordt.

Meestal is dat lucht, en vloerverwarming ontluchten doe je bij de verdeler: pomp uit, even wachten, de ontluchters bovenop de verdeler openen tot er water komt, en daarna de waterdruk van je ketel nakijken. Met een doek en een schroevendraaier ben je in een kwartier klaar.

Hieronder staat het stappenplan, wat je doet als de lucht in een groep blijft zitten, wat de pomp van je vloerverwarming ermee te maken heeft, en hoe je een nieuwe vloer voor het eerst warm stookt. Dat laatste gaat tegenwoordig anders dan je misschien hebt gehoord.

Hoe je herkent dat er lucht in zit

Lucht in vloerverwarming geeft een paar vaste signalen. Je hebt er meestal meer dan één tegelijk.

• Borrelen, klotsen of tikken bij de verdeler of in de vloer, vooral als de pomp net aanslaat.
• Eén groep blijft koud. Lucht blokkeert de doorstroming in die lus, dus die kamer of dat deel van de kamer warmt niet op.
• Een flowmeter die stilstaat of trilt. Op veel verdelers zit per groep een glazen buisje met een schaal. Staat dat bij één groep op nul terwijl hij open hoort te staan, dan stroomt daar niets.
• Er is net aan de installatie gewerkt. Is het systeem net gevuld, is er een groep bijgekomen of is de ketel vervangen, dan zit er bijna altijd lucht in.

Vloerverwarming ontluchten in zeven stappen

1. Kijk eerst de waterdruk na. Lees de drukmeter op je cv-ketel of warmtepomp af en schrijf de stand op. Bij een cv-ketel ligt de juiste druk meestal tussen 1,5 en 2 bar, maar je handleiding is leidend.

2. Zet de pomp uit. Haal de stekker van de pomp bij de verdeler uit het stopcontact, of zet de schakelaar om. Heeft je vloer geen eigen pomp, zet dan de verwarming op je thermostaat uit zodat de ketel of warmtepomp niet rondpompt.

3. Wacht een kwartier. Zonder stroming stijgt de lucht naar het hoogste punt van de verdeler. Ontlucht je met de pomp aan, dan wordt de lucht steeds opnieuw de leidingen in geduwd.

4. Zoek de ontluchters. Die zitten bovenaan de verdeler, aan het eind van de aanvoerbalk en van de retourbalk. Het is een klein ventiel met een sleufje of een vierkantje, of een automatische ontluchter met een dopje erop.

5. Open ze langzaam. Houd een doek of een bakje eronder. Draai het ventiel een kwartslag open met een ontluchtingssleutel of een platte schroevendraaier. Eerst hoor je sissen, daarna komt er water.

Komt er een gelijkmatig straaltje zonder bellen, draai hem dan weer dicht. Bij een automatische ontluchter draai je het dopje een slag los en kijk je of hij sist.

6. Kijk de waterdruk opnieuw na. Ontluchten haalt water uit het systeem, dus de druk zakt. Staat hij onder de stand die bij je ketel hoort, vul dan bij. Hoe dat zonder ongelukken gaat, staat in je cv-ketel bijvullen.

7. Zet de pomp weer aan en kijk een dag later opnieuw. Er komt vaak nog wat lucht los als het water weer warm wordt. Herhaal stap 2 tot en met 6 als je het geborrel weer hoort.

Ontlucht de radiatoren in de rest van je huis meteen mee als je ketel ook radiatoren voedt, van beneden naar boven. Lucht die daar zit, vindt anders zijn weg terug naar de verdeler.

Als de lucht in één groep blijft zitten

Soms helpt ontluchten bij de verdeler niet, omdat de lucht diep in een lus vastzit en niet vanzelf naar boven komt.

Dan moet die groep doorgespoeld worden: alle groepen dicht behalve één, en met waterdruk van de vulkraan door die ene lus naar een aftappunt, tot er geen bellen meer meekomen. Daarna de volgende.

Dat kun je met wat handigheid zelf, maar je moet weten welke kranen je verdeler heeft en hoe je ze terugzet. De standen van de groepen zijn de inregeling van je vloer.

Raak je die kwijt, dan krijgt de ene kamer straks te veel en de andere te weinig. Weet je het niet zeker, laat het dan doen en vraag meteen of er opnieuw ingeregeld moet worden. Waarom dat telt, staat in de verdeler inregelen.

Komt de lucht steeds terug? Dan wordt er ergens lucht aangezogen of verdwijnt er water. Een lekkende automatische ontluchter, een expansievat dat aan het eind is, of een kleine lekkage zijn de bekende oorzaken.

Bij vloerverwarming uit de jaren zeventig en tachtig liggen soms leidingen zonder zuurstofdichte laag, waardoor zuurstof het systeem in komt en er slib ontstaat. Dat los je niet op met ontluchten.

De pomp van je vloerverwarming

Zit je vloerverwarming op een cv-ketel, dan hangt er bij de verdeler vaak een eigen pomp met een mengventiel. De ketel levert heet water, de pomp mengt dat met koeler retourwater en duwt het door de lussen.

Bij een warmtepomp is dat vaak niet nodig, omdat die zelf al water op een lage temperatuur levert en een eigen pomp heeft.

Wat er mis kan gaan. Een pomp die een zomer heeft stilgestaan, kan vastzitten. Je hoort dan een zoemend geluid zonder dat er iets stroomt. Veel moderne pompen draaien daarom regelmatig even uit zichzelf.

Een pomp met lucht erin ratelt of maakt een knarsend geluid, en sommige pompen hebben daarvoor een eigen ontluchtingsstand of een ontluchtingsschroef. Kijk in de handleiding van jouw pomp.

De stand van de pomp. Veel pompen hebben een draaiknop met standen of een programma. Een hogere stand geeft meer doorstroming, maar ook meer geluid en meer stroomverbruik. Verander je de stand, schrijf dan op waar hij stond.

Vervangen. Is de pomp echt kapot, dan kost een nieuwe pomp met montage als indicatie doorgaans enkele honderden euro’s, afhankelijk van het type en of het mengventiel mee moet. Een installateur kan zien of het de pomp is of iets eromheen.

Het opstookprotocol: wat het is en wat er veranderde

Een nieuwe dekvloer met vloerverwarming mag je niet in één keer vol opstoken. De vloer moet geleidelijk op temperatuur komen, anders ontstaan er spanningen die tot scheuren of loslaten leiden. Daarvoor bestond lange tijd het opstookprotocol.

Het klassieke protocol. De watertemperatuur gaat in stappen van een paar graden per dag omhoog tot een maximum, blijft daar een tijd, en gaat daarna in stappen weer omlaag. Het idee was dat de vloer zijn spanningen kwijtraakt voordat er een vloerafwerking op komt.

Wat er nu wordt geadviseerd. Het Technisch Bureau Afbouw (TBA), het kenniscentrum van de NOA, de branchevereniging van afbouwbedrijven, concludeerde in juli 2025 dat het klassieke opstook- en afkoelprotocol niet meer past bij hoe dekvloeren nu worden gelegd.

Het verhoogt volgens hen juist de kans op schade: bij opwarmen kan de dekvloer loskomen, bij afkoelen scheuren. Hun advies is een ingebruiknameprotocol: langzaam opwarmen zonder weer af te koelen.

Dat is een advies van de branche, geen wet of norm. Een fabrikant van de dekvloer, het leidingsysteem of je vloerafwerking kan nog een eigen voorschrift hebben. Staat je garantie op het spel, dan volg je dat voorschrift.

	Klassiek opstook- en afkoelprotocol	Ingebruiknameprotocol (NOA)
Watertemperatuur	in stappen omhoog naar een maximum	zo laag mogelijk, doorgaans 30 tot 35 °C
Daarna	in stappen weer omlaag	niet afkoelen, constant houden
Waar het om draait	de vloer laten werken voordat er een afwerking op komt	de kamer geleidelijk naar een constante 21 °C
Dag- en nachtstand	verschilt per protocol	uitzetten, de temperatuur constant houden
Duur	doorgaans een paar weken (indicatie)	enkele dagen, afhankelijk van de buitentemperatuur

De NOA zegt er ook bij dat een protocol niet nodig is als de vloer en de ruimte al ongeveer op de gewenste temperatuur zijn. Dan stel je het water zo laag mogelijk in en zet je de thermostaat op de temperatuur die je wilt.

Wie het doet, en wat je zelf moet vragen

Het in gebruik nemen hoort bij de oplevering van de vloer, en is niet iets wat je zelf moet uitvinden. Vraag vooraf wie het uitvoert: de installateur, de vloerenlegger of jij volgens hun instructie. Laat het op papier zetten, met de temperaturen en de dagen.

Komt er parket, pvc of tegels op, vraag dan wat de leverancier van die vloer voorschrijft. Die kan eisen dat de dekvloer droog genoeg is gemeten en dat een bepaald protocol is gevolgd.

Daar kan je garantie op de vloer van afhangen. Welke vloeren geschikt zijn, staat in welke vloer op vloerverwarming.

Bij een droogbouwsysteem zonder dekvloer speelt dit nauwelijks. Volg dan het voorschrift van de fabrikant van het systeem.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik vloerverwarming ontluchten?

Na het vullen, en nog een keer in het eerste stookseizoen, omdat er dan lucht vrijkomt die in het water zat. Daarna hoort het niet nodig te zijn. Moet je elk jaar ontluchten, dan komt er ergens lucht binnen.

Moet de pomp uit als ik vloerverwarming ontlucht?

Ja. Met de pomp aan wordt de lucht steeds rondgepompt. Zet hem uit, wacht een kwartier zodat de lucht naar boven komt, en open dan pas de ontluchters op de verdeler.

Waarom zakt de waterdruk na het ontluchten?

Omdat je met de lucht ook wat water uit het systeem laat. Vul bij tot de stand die bij je ketel hoort. Zakt de druk daarna steeds opnieuw, dan is er een lek of is het expansievat aan vervanging toe.

Mijn vloerverwarmingspomp zoemt maar er gebeurt niets. Wat is dat?

Vaak zit de pomp vast na een periode van stilstand, of zit er lucht in. Kijk in de handleiding of hij een ontluchtingsstand heeft. Helpt dat niet, laat dan een installateur kijken of de pomp vervangen moet worden.

Is een opstookprotocol verplicht?

Geen wet schrijft het voor. Wel vragen leveranciers van vloerafwerking of dekvloeren soms een protocol als voorwaarde voor garantie. De NOA, de branche van afbouwbedrijven, raadt sinds 2025 een ingebruiknameprotocol aan: langzaam opwarmen naar een constante temperatuur, zonder weer af te koelen.

Hoe lang duurt het voordat een nieuwe vloer warm mag?

Bij het ingebruiknameprotocol van de NOA duurt het opwarmen enkele dagen, afhankelijk van de buitentemperatuur. Hoe lang de dekvloer daarvóór moet drogen, hangt af van het materiaal en de dikte. Vraag dat aan wie de vloer heeft gelegd.

Wat je nu kunt doen

Hoor je geborrel of blijft één kamer koud, loop dan de zeven stappen hierboven langs en schrijf op wat de drukmeter voor en na aanwijst.

Lost het niets op, dan is dat de informatie waar een installateur mee begint. Dat een vloer in het algemeen traag reageert en hoe je daar slim mee stookt, staat in vloerverwarming warmt traag op.

Laat je nieuwe vloerverwarming aanleggen, vraag dan of het vullen, ontluchten, inregelen en de ingebruikname in de offerte staan. Op vloerverwarming laten aanleggen staat wat erbij hoort.

Wil je offertes vergelijken, vul dan de offertecheck voor vloerverwarming in. Gratis en vrijblijvend, en de offertes staan in dezelfde opbouw naast elkaar.

Bronnen: NOA, ingebruiknameprotocol vloerverwarming bij dekvloer en TBA-kennispaper “Is een opstookprotocol nog wel actueel?” (3 juli 2025), nagekeken in november 2026.