Lucht/water-warmtepomp: wanneer hij in jouw woning past

Een warmtepomp maakt geen warmte, hij verplaatst hem. Buiten zit zelfs bij vijf graden nog warmte in de lucht; een koudemiddel dat nog kouder is neemt die op, wordt samengeperst en wordt daardoor heet genoeg om er water mee te verwarmen.

Dat is ook waarom een warmtepomp meer warmte levert dan hij aan stroom gebruikt. Er komt geen energie uit het niets: het grootste deel komt uit de buitenlucht, en de stroom betaal je voor het verplaatsen.

Het woord "water" in lucht/water slaat op wat er aan de andere kant uitkomt. Daar zit het verschil met een lucht/lucht-warmtepomp, die warme lucht de kamer in blaast en dus geen radiatoren en geen warm water kan voeden.

Een cv-ketel stookt water op tot tachtig graden. Een warmtepomp werkt efficiënt tot ergens tussen de vijfendertig en vijfenvijftig, en hoe lager hoe beter. Dat is geen instelling maar natuurkunde: hoe kleiner het verschil tussen buiten en het water, hoe minder werk de pomp hoeft te doen.

De vraag is dus niet of de warmtepomp het aankan, maar of jouw afgiftesysteem bij veertig graden genoeg warmte de kamer in krijgt. Vloerverwarming wel, want die heeft een enorm oppervlak. Oude smalle radiatoren vaak niet.

Daar hangt een bedrag aan, en het is de post die in offertes het vaakst ontbreekt: radiatoren vervangen of vloerverwarming aanleggen kost € 3.500 extra bovenop het toestel, volgens Milieu Centraal, peildatum november 2026. Wie dat niet meeneemt, vergelijkt twee offertes waarvan er één een verbouwing verzwijgt.

Vraag daarom altijd om een warmteverliesberekening per ruimte en om de aanvoertemperatuur waarop is gerekend. Een offerte zonder die twee getallen is een prijs zonder onderbouwing.

Bij een monoblok zit het hele koudemiddelcircuit in de buitenunit en loopt er alleen water naar binnen. Bij een split zit een deel binnen en lopen er koudemiddelleidingen door de gevel. Wat dat betekent voor de plaatsing, het geluid, het onderhoud en de vorst, staat uitgewerkt in ons artikel over monoblok of split.

Voor de keuze is er sinds kort een derde overweging, en die heeft een datum. Vanaf 1 januari 2027 mag een nieuwe split lucht/water-warmtepomp tot en met 12 kW niet meer verkocht worden met een koudemiddel dat een GWP van 150 of hoger heeft. R32 heeft een GWP van 675 en zit daar dus boven; R290 zit met 3 er ruim onder.

Wat dat voor jou betekent, hangt af van wanneer je koopt. Een toestel dat je nu laat plaatsen mag blijven en mag onderhouden worden; de regel gaat over wat er verkocht wordt. Maar vraag bij een split wel welk koudemiddel erin zit, want een toestel op R290 is op dit punt toekomstvast en een toestel op R32 niet.

De meeste lucht/water-warmtepompen verzorgen ook je warme water, en dat is wat ze onderscheidt van een airco. Daar hoort een voorraadvat bij, en dat vat moet ergens staan: reken op de ruimte van een flinke koelkast.

Er is een temperatuureis die vaak vergeten wordt. Tapwater moet periodiek boven de zestig graden komen vanwege legionella, en dat is precies de temperatuur waarbij een warmtepomp het minst efficiënt is. Toestellen lossen dat op met een elektrisch element of een periodieke opwarmcyclus; vraag hoe jouw toestel het doet.

Wil je alleen het warme water verduurzamen en niet je verwarming, dan is er een kleinere oplossing: een warmtepompboiler op ventilatielucht. Die verwarmt je woning niet.

Een lucht/water-warmtepomp draait als het koud is, dus in het stookseizoen, en dan staan de ramen dicht. Dat maakt het geluid minder erg dan de verhalen suggereren, en de plek belangrijker.

Op de erfgrens met het perceel van je buren mag een buitenunit niet meer dan 40 dB(A) maken; dat staat in artikel 4.107 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Heeft het toestel een afzonderlijke, stillere nachtstand, dan mag het overdag 45 dB.

In een rijtjeshuis is die plek dus geen detail maar een ontwerpkeuze, en het is de vraag die je aan de installateur stelt voordat hij een offerte maakt en niet erna.

Volledig elektrisch met een buitenunit kost € 12.000 inclusief btw en plaatsen, gerekend met 8 kW, volgens Milieu Centraal, peildatum oktober 2026. Daar gaat € 3.025 ISDE-subsidie af bij 8 kW, A+++.

Wat het oplevert staat er los van: € 1.000 per jaar voor een goed geïsoleerde hoekwoning met twee personen, plus € 360 per jaar als de gasaansluiting er helemaal uit gaat. Dat laatste kan alleen bij een volledig elektrische opstelling.

Die twee bedragen gelden voor de woning waarvoor de bron ze heeft doorgerekend, en niet voor die van jou. Ze zijn bruikbaar om te zien in welke orde van grootte het zit, niet om een terugverdientijd mee uit te rekenen.

Dit is de grootste ingreep van de vijf opstellingen op deze site, en de eerlijke afweging hoort erbij.

**Je levert in op ruimte.** Er komt een buitenunit, en binnen een voorraadvat ter grootte van een flinke koelkast. In een tussenwoning zonder berging is dat een reële beperking en geen detail.

**Je levert mogelijk in op je afgiftesysteem.** Geven je radiatoren bij veertig graden te weinig af, dan komt er een verbouwing bij van € 3.500 bovenop het toestel. Dat is de post die het vaakst ontbreekt in een vergelijking.

**Je levert in op eenvoud bij strenge vorst.** Hoe kouder het buiten is, hoe meer stroom de pomp nodig heeft voor dezelfde warmte. In een goed geïsoleerd huis is dat te overzien; in een slecht geïsoleerd huis is het de reden dat de rekening tegenvalt.

**Je wint je gasaansluiting kwijt.** Dat is geen woordspeling: bij een volledig elektrische opstelling vervalt het vastrecht van € 360 per jaar, en dat is een besparing die los staat van wat je aan energie bespaart.

**Je wint de subsidie.** Er zit € 3.025 ISDE op een toestel van 8 kW met energielabel A+++, en dat is het hoogste bedrag van alle opstellingen behalve de bodembron.

**En je wint koeling, soms.** Veel toestellen kunnen in de zomer koelen via je vloerverwarming. Dat levert geen airco-temperaturen op, maar het haalt de piek eraf.

Heb je zonnepanelen of overweeg je ze, dan is de volgorde een vraag op zichzelf: een warmtepomp verbruikt in de winter en panelen leveren in de zomer. Dat staat uitgewerkt in ons artikel over zonnepanelen en een warmtepomp.

Dit is de grootste ingreep van de vijf opstellingen op deze site, en hij verloopt in stappen die elk hun eigen doorlooptijd hebben.

**De opname.** Iemand komt kijken, meet je woning op en maakt een warmteverliesberekening per ruimte. Zonder die berekening is een vermogen een gok. Dit is ook het moment waarop de plek van de buitenunit wordt bepaald, en daarmee de leidinglengte en het geluid op de erfgrens.

**De offerte.** Daarin hoort het vermogen te staan met de aanvoertemperatuur waarop is gerekend, de plek van het buitendeel, wat er aan je afgiftesysteem gebeurt, het voorraadvat, en wat er in de meterkast moet veranderen. Ontbreekt een van die vijf, dan ontbreekt hij ook in de prijs.

**De netbeheerder.** Vraagt je installatie een zwaardere aansluiting, dan is dat geen dagtaak maar een aanvraag met een wachttijd. Dit is de post die een planning het vaakst omgooit, en je hoort hem aan het begin te stellen en niet achteraf.

**De uitvoering.** Reken op meer dan een dag zodra er aan het afgiftesysteem gewerkt moet worden. Een toestel plaatsen is kort; radiatoren vervangen of vloerverwarming aanleggen is een verbouwing.

**De oplevering en de subsidie.** Vraag om de gemeten waarden en om de meldcode van het toestel. Die meldcode heb je nodig voor de ISDE, en die vraag je aan nadat het werk is gedaan.